słanek uznania orzeczenia sądu zagranicznego. Sąd rabinacki jest bowiem sądem religijnym. W piśmiennictwie ujawnił
się spór czy przepis art. 1145 KPC znajduje zastosowanie także do orzeczeń sądów religijnych, czy tylko do orzeczeń sądów powszechnych, (por. K. Piasecki, Skuteczność i wykonalność w Polsce zagranicznych cywilnych orzeczeń sądowych, Warszawa 1990, s. 50-52). Ostatecznie przyjęto, iż „należy opowiedzieć się za możliwością uznania takich orzeczeń,
jeśli strony w danym systemie prawnym nie miały możliwości prawnej uzyskania orzeczenia w innej drodze" (op. cit J.
Maciejowska, Skuteczność na terytorium Polski orzeczeń izraelskich sądów rabinackich w sprawach o ustalenie istnienia
małżeństwa albo o rozwód, Metryka 2014, nr l). Skoro sąd rabinacki nie miał wyłącznej jurysdykcji w sprawie, to tym
samym strona mogła uzyskać orzeczenie sądu państwowego (o czym pośrednio świadczy również załącznik do apelacji
w postaci postanowienia uznającego za skuteczne postanowienie Sądu Rodzinnego w Jerozolimie z dnia 7 grudnia 2008
r.), brak jest uzasadnienia dla uznawania tego rodzaju orzeczeń.
Natomiast nawet gdyby przyjąć, iż pomimo braku wyłącznej jurysdykcji Sąd Rabinacki miał prawo wypowiedzenia się
w tym zakresie, to Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, iż stwierdza on fakt zawarcia związku wyznaniowego. To właśnie ta
okoliczność powoduje, iż nie można uznać tego orzeczenia, albowiem czynność ta byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego, w tym znaczeniu że związek wyznaniowy rodziłby skutki prawne w świetle prawa polskiego
(cywilnego i rodzinnego).
Zgodnie z ustawą z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych międzynarodowych (Dz.U.
Nr 101, poz. 581 ze zm.) forma zawarcia małżeństwa podlegała prawu obowiązującemu w miejscu zawarcia związku
małżeńskiego. Związek małżeński został zawarty w 1942 r., tj. w czasie II wojny światowej, gdzie Polska była okupowana
przez Rzeszę Niemiecką. W czasie okupacji obowiązywały przepisy prawa niemieckiego. Tym samym porządek prawny
regulowały przepisy Niemieckiego Kodeksu cywilnego z 1896 r. (Burgerliches Gesetzbuch - w skrócie: BGB). Natomiast
kodeks ten dopuszczał wyłącznie cywilną formę zawarcia małżeństwa. Stwierdzał, że małżeństwo zawierane jest w ten
sposób, że narzeczeni osobiście i równocześnie obecni oświadczają przed urzędnikiem stanu cywilnego, że chcą zawrzeć
małżeństwo (§ 1317 BGB). Zawarcie związku małżeńskiego przed duchownym danego wyznania nie wywoływało żadnych skutków cywilnoprawnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że związek małżeński zawarty wyłącznie w formie wyznaniowej nie wywoływał skutków w sferze prawnej.
Odnosząc się ponadto do pierwszego orzeczenia, tj. Okręgowego Sądu Rabinackiego w Netania z dnia 22 października
2007 r. to nie bez znaczenia jest również sama jego treść, która ustala zawarcie małżeństwa w 1942 r. w getcie w S.
pomiędzy A. S. (2) - synem I. i F. - urodzonego w (...) r. w S. a Połą S. z domu W. urodzoną w (...) r. w G..
Jak słusznie zwrócił uwagę na to Sąd Okręgowy, postępowanie dowodowe przeprowadzane przez Sądem Rabinackim
stoi w sprzeczności z naszym porządkiem prawnym.
Sąd ten bowiem oparł się na oświadczeniach, natomiast nasz porządek prawny nie przewiduje tej formy jako podstawowej,
na podstawie której ustala się stan faktyczny. Oświadczenia mogą być składane w polskim procesie cywilnym, jednak
nie mogą one być jedynym środkiem dowodowym okoliczności w nich stwierdzonych. W tej kwestii w całości należy
podzielić argumentację Sądu Okręgowego zawartą w pisemnym uzasadnieniu wyroku bez konieczności jej ponownego
przytaczania. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż oprócz oświadczeń wnioskodawców złożonych do protokołu przed Sądem
zostały przedłożone oświadczenia dwóch świadków. Jednak są to również oświadczenia, a nie złożone zeznania poparte
innymi dowodami.
Ponadto dowodem na zawarcie powyższego związku małżeńskiego nie mogą być również archiwalne dokumenty związane z domaganiem się i wypłatą po wojnie stosownych odszkodowań, albowiem były one sporządzone wyłącznie na
podstawie oświadczeń osób zainteresowanych, a nie w oparciu o jakiekolwiek dokumenty źródłowe. Taki sam status posiadają dokumenty dotyczące wpisania wnioskodawcy i jego matki do rejestru ludności.
Sąd Apelacyjny nie zaprzecza istnieniu w polskiej procedurze cywilnej art. 245 KPC Jednak dowód z dokumentu prywatnego jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc sąd ocenia według zasad określonych w art. 233 § 1 KPC
Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, iż żadna z osób, które złożyły oświadczenia, tj. wnioskodawcy w trakcie postępowania
oraz świadkowie, którzy złożyli oświadczenie o fakcie zawarcia związku małżeńskiego w 1957 r. przed adwokatem, nie
podała dokładnej daty tego zdarzenia, tj. dnia. Można uznać, iż jedna z tych osób, tj. świadkowie mogli nie mieć pewności
co do dokładnej daty, ale trudno jest przyjąć, iż osoba, która ten związek zawierała nie pamięta daty. Natomiast jest to
jedne z wymogów ustalenia faktu, który następnie stanowi podstawę do sporządzenia stosownego aktu stanu cywilnego
Ponadto należy zwrócić uwagę, iż wyrok ten ma charakter deklaratoryjny i tym samym winien zawierać informacje prawdziwe, jeżeli na tej podstawie w polskim porządku prawnym należałoby sporządzić stosowny akt zawarcia małżeństwa
10