W wyroku Sądu Najwyższego z 3.12.1986 I CR 378/86 podkreślono, że jeżeli autor reportażu relacjonuje zaistniałe wydarzenie w sposób niezgodny z jego rzeczywistym przebiegiem i przypisuje uczestnikowi tego wydarzenia nieprawdziwe
cechy, postępuje nierzetelnie w rozumieniu art. 12, ust. 1 pkt 1 prawa prasowego, tym bardziej, gdy pomawia osoby o
niewłaściwe postępowanie, dopuszczając się naruszenia dóbr osobistych, które zobowiązany jest chronić. Nie sposób
przyjąć w niniejszej sprawie, że działanie pozwanych usprawiedliwia działanie w obronie usprawiedliwionego interesu
społecznego. Działanie bowiem w obronie uzasadnionego interesu społecznego nie może usprawiedliwiać chęci poniżenia, ośmieszenia krytykowanej osoby w opinii innych. Nie można w zawierającym krytykę określonego postępowania,
materiale prasowym używać sformułowań, ocen zniesławiających. (por. wyrok SA w Krakowie z 25.4.1997 r., I A Ca
158/97).
Dziennikarz sporządzając krytyczny tekst może oczywiście posłużyć się przesadną oceną, ale ocena ta nie może naruszać
czyjegoś dobra osobistego, ale ma służyć społecznemu celowi krytyki. Jeśli zatem założonym przez pozwanych celem
krytyki było zwrócenie uwagi na konieczność wnikliwego badania kwestii dokumentów mających wykazać tytuł własności nieruchomości, dla uniknięcia, położenia kresu nieuczciwemu procederowi przejmowania (kradzieży w majestacie
prawa) kamienic, to dla jego osiągnięcia wystarczającym było wykazanie braku istnienia owej wnikliwości i jej konsekwencje. Użyte zatem przez dziennikarza środki, oceny komentarze uznać należy za przekraczające potrzebę osiągnięcia
celu oraz zniesławiające, poniżające godność osoby ocenianej.
W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu Apelacyjnego żądanie powoda jest uzasadnione. Trafnie powód na podstawie art. 23,
24 KC w zw. z art. 10, 12, 37, 38 prawa prasowego domagał się złożenia przez pozwanych oświadczenia o przeproszeniu.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 prawa prasowego odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem
materiału prasowego ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali opublikowanie tego materiału; nie
wyłącza to odpowiedzialności wydawcy.
Z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23.11.2001 r. II CKN 587/00 OSNC 2001/7-8/123 Wynika, że "spowodowanie
opublikowania materiału prasowego - w rozumieniu art. 38 ustawy z dnia 26.1.1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz.
24 ze zm.) - obejmuje także niezbędne czynności związane z redagowaniem, opracowywaniem lub przygotowywaniem
materiału prasowego do druku."
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że pozwany T. W. z pewnością zatwierdzając tekst do druku i
opublikowania spełnia przesłanki z ww. przepisu.
Podobnie stwierdzić należy, że wydawca ma legitymacją bierną - bycia pozwanym, a w toku procesu wykazano, że ponosi on odpowiedzialność za opublikowanie ww. tekstu. Jak wskazał J. Serda w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z
6.12.1990 r., I CR 575/90 OSP 1992/10/214 "Ratio legis uregulowania art. 38 pr. pr. polega (...) nie tylko na potrzebie
odpowiedniego zdyscyplinowania wydawców w zakresie przestrzegania prawa, a zwłaszcza ochrony dóbr osobistych,
która jest jedną z podstawowych środków ochrony praw obywatelskich, (...) ale także na zapewnieniu usunięcia skutków
dokonanego naruszenia tych dóbr." W ocenie Sądu Apelacyjnego treść i forma oświadczenia nie stanowią środka represji,
upokorzenia sprawcy naruszeń, wymagały one natomiast zmian w związku z tym, że T. W. w dacie wydawania wyroku
nie był już redaktorem naczelnym tygodnika "N. Polska".
Co do zgłoszonego w ramach żądania pozwu sposobu usunięcia skutków naruszeń, Sąd Apelacyjny uznał, że żądanie
dotyczące opublikowanie oświadczeń każdego z pozwanych osobno jest uzasadnione, każdy bowiem ponosi odpowiedzialność z tytułu innego działania w ramach naruszenia dóbr osobistych powoda. Podobnie, jak jest uzasadnione żądanie
opublikowanie treści oświadczenia w Tygodniku "N. Polska". W ocenie Sądu sposób bowiem usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda uwzględnia okoliczności w jakich doszło do jego naruszenia.
Nie zasługiwało natomiast z ww. przyczyn na uwzględnienie żądanie opublikowanie treści przeproszeń w ogólnopolskich wydaniach "G.W." i "R.", stąd w tej części powództwo zostało oddalone. Na uwzględnienie zasługuje także żądanie
zadośćuczynienie i w tym zakresie Sąd Apelacyjny podziela podniesiony w apelacji powoda zarzut naruszenia prawa
materialnego art. 23, 24 w zw. z art. 448 KC w zw. z art. 38 prawa prasowego. Powód w pozwie domagał się zasądzenia
od pozwanych z tytułu zadośćuczynienia kwoty 100.000 zł, w apelacji domagał się kwoty 25.000 zł z tytułu zadośćuczynienia. Po myśli art. 448 KC jedną przesłanką żądania zadośćuczynienia pieniężnego jest naruszenie dóbr osobistych.
Zgodnie z art. 24 § 1 KC, o naruszeniu dobra osobistego można mówić tylko wówczas, gdy działanie drugiej strony jest
bezprawne, z takim działaniem pozwanych mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Drugą zaś przesłank�� domagania
się zadośćuczynienia pieniężnego przez osobę, której dobro osobiste zostało naruszone, jest nie tylko obiektywny fakt
naruszenia tego dobra, ale ponadto "szkoda niemajątkowa", czyli odczucie krzywdy. (por. M Czajkowska-Dąbrowska
glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego z 13.1.1999 r., OSP 2000/9/142).
11