ponieważ powodowie nie podważali jej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Sąd nie podzielił także zarzutów kwestionujących ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu zdarzenia z dnia 10 października 2007 r., w tym dokonanie
ich bez przeprowadzenia dowodu z notatki sporządzonej przez świadka E. J. W ocenie Sądu drugiej instancji apelujący
nie wykazali, że zakwestionowane ustalenia zostały dokonane z naruszeniem przewidzianej w art. 233 § 1 KPC zasady
swobodnej oceny dowodów. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji - wbrew zarzutom apelacji że dowody z zeznań świadków (...) oraz nagrania wypowiedzi (...), a także fragmentu filmu dokumentalnego „(...)” nie
miały istotnego znaczenia dla dokonania istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Przyznając, że Sąd Okręgowy powołał
się na niebędący przedmiotem postępowania dowodowego bliżej nie określony film wyemitowany w wiosną 2012 r. w
programie drugim telewizji publicznej, Sąd uznał, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ kwestia
rozpowszechniania przez W.G. zarzutów przeciwko W. S. została wykazana za pomocą innych dowodów.
Podkreślając, że z dobra osobistego w postaci kultu pamięci osoby zamarłej wynikają dwa zasadnicze uprawnienia, a
mianowicie prawo do dobrej pamięci i do pamięci prawdziwej, Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu pierwszej
instancji, iż pozwani nie naruszyli wymienionego dobra osobistego powodów w aspekcie prawa do pamięci prawdziwej,
zostało one jednak naruszone w zakresie uprawnienia do dobrej pamięci o W. S. Zdaniem Sądu zawarte w książce pozwanej
treści godzą w dobre imię W. S., a tym samym stanowią naruszenie dobra osobistego powodów w postaci kultu pamięci
zmarłego w sferze prawa do dobrej pomięci. Oceniając według kryteriów obiektywnych zawarte w książce przytoczenia
i opisy, z których wynika, że W. S. był w getcie w policji żydowskiej, brał udział w polowaniu na ludzi, określenie go
mianem genialnego gestapowieca, czy też opisanie sceny dotyczącej odmówienia przez W. S. pomocy będącemu w getcie
bratu, należało uznać, że godzą one w dobre imię W. S. i naruszają dobro osobiste powodów w postaci prawa do kultu
zamarłego w aspekcie dobrej pamięci. Analogicznie należy ocenić - według Sądu drugiej instancji - zawarte w książce
sugestie dotyczące zachowania A. S. polegającego na ukrywaniu „ciemnej, niebezpiecznej” tajemnicy ojca.
Ze względu na powyższe należało - zdaniem Sądu odwoławczego - podzielić zarzut apelujących, że Sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 23 KC uznał, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów. Apelację należało jednak oddalić, albowiem nie można pozwanym przypisać bezprawności działania, stanowiącej istotę sporu. Podkreślając charakter
literacki książki pozwanej („duchowa biografia W.G.), Sąd Apelacyjny uznał, że nie poddaje się ona ocenie w kategorii
prawdy i fałszu. Nie można zatem podzielić zasadniczego zarzutu powodów, że zawiera nieprawdziwe informacje i fakty
dotyczące życia i postawy W. S. Sąd nie podzielił zarzutu apelujących, że wyrok został wydany z naruszeniem art. 23 w
związku z art. 54 Konstytucji polegającym na nieprawidłowym wyważeniu sprzecznych praw i wartości (prawo powodów
do ochrony kultu pamięci zmarłego oraz prawo X. do przedstawienia swojej wersji zdarzeń i zapoznania z nią opinii publicznej). Kolizja praw i wartości nie została rozstrzygnięta w sposób aprioryczny, w oderwaniu od okoliczności sprawy.
Nie można pozwanym zarzucić braku należytej staranności i rzetelności.
W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik powodów zarzucił naruszenie art. 23 KC w związku z art.
54 Konstytucji i art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 381 w związku z art. 230
KPC, art. 382 w związku z art. 233 § 1, art. 231, art. 328 § 2, art. 378 § 1 zdanie pierwsze i art. 391 § 1 KPC Powołując
się na te podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź „o
orzeczenie co do istoty sprawy przez zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rozstrzygające znaczenie do oceny zasadności skargi kasacyjnej ma zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem
art. 381 w związku z art. 230 KPC sprowadzającym się w istocie do wadliwego zastosowania zasady regulującej przedstawianie nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym oraz sposób bezdowodowego ustalenia faktów istotnych
dla rozstrzygnięcia sprawy, które mogło mieć istotny wpływ wynik sprawy.
Rozpoznanie apelacji wymagało odniesienia się Sądu do kwestii autentyczności cytatów zawartych w książce „(...)”.
Powodowie zakwestionowali bowiem autentyczność cytatów przytoczonych w apelacji (pkt I.1). Zarzucili, że nie zostały
udowodnione twierdzenia autorki książki, iż zakwestionowane cytaty są autentyczne, zwłaszcza że cytaty zawierające
wypowiedzi W.G., naruszające dobra osobiste powodów, rzeczywiście są jej słowami. Sąd nie odniósł się do tej kwestii
merytorycznie. Uznał bowiem, że podniesione przez apelujących okoliczności kwestionujące autentyczność wskazanych
cytatów stanowią tzw. nowości podlegające pominięciu na podstawie art. 381 KPC z powodu spóźnionego ich powołania.
Przyjął również, że autentyczność zakwestionowanych cytatów stanowi - wobec niepodważania jej w postępowaniu w
pierwszej instancji - fakt przyznany w rozumieniu art. 230 KPC. Kwestionując to stanowisko, skarżący trafnie zarzucili,
że Sąd naruszył przytoczone przez nich przepisy postępowania.
Przepis art. 230 KPC reguluje tzw. przyznanie dorozumiane, będące jednym ze sposobów bezdowodowego ustalania
faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi on, że gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej
o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Zarówno w literaturze jak i
5