Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie
umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami (art. 25 ust. 5).
Wyrażona w art. 25 ust. 2 Konstytucji RP zasada bezstronności światopoglądowej władz publicznych wiąże się z
wyrażoną w art. 1 zasadą dobra wspólnego, zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 - na co już wskazywano) i określonym w art. 53 Konstytucji a tożsamym z art. 18 Deklaracji praw człowieka - prawem wolności sumienia
i wyznania, łącznie z wolnością wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania
indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w
obrzędach, praktykowanie i nauczanie (art. 53 ust. 2 Konstytucji). Powiązanie art. 25 ust. 1 Konstytucji z jej art. 25 ust. 2
prowadzi do wniosku, że organy państwa muszą szanować i respektować istnienie każdego związku wyznaniowego gdyż
każdy z nich ma te same równorzędne prawa. Organy państwa winny przy tym szanować autonomię każdego związku
wyznaniowego i jego niezależność. Powyższe wynika także z art. 9 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej
Protokołem nr 2 (Dz.U. z dnia 10 lipca 1993 r.). Stanowi on, że każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania.
Prawo to obejmuje wolność zmiany wyznania lub przekonań oraz wolność uzewnętrzniania indywidualnie lub wspólnie
z innymi, publicznie lub prywatnie, swego wyznania lub przekonań przez uprawianie kultu, nauczanie, praktykowanie
i czynności rytualne. Według ww Konwencji wolność uzewnętrzniania wyznania lub przekonań może podlegać jedynie
takim ograniczeniom, które są przewidziane przez ustawę i są konieczne w społeczeństwie demokratycznym z uwagi na
interesy bezpieczeństwa publicznego, ochronę porządku publicznego, zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności
innych osób. Podobną regulację co do prawa ograniczenia wolności wyznania jedynie w drodze ustawy i w związku z
zapewnieniem np ochrony bezpieczeństwa publicznego - zawiera art. 3 ustawy z 1989 r.
Trzeba podkreślić, że w oparciu o wyrażoną w poprzedniej Konstytucji z 1952 r. (choć mniej rozbudowaną) zasadę
wolności sumienia i wyznania (art. 70) a także w oparciu o zasady zawarte w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka,
Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, Akcie Końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Deklaracji Organizacji Narodów Zjednoczonych o wyeliminowaniu wszelkich form nietolerancji
i dyskryminacji z powodów religijnych lub przekonań - Sejm uchwalił w dniu 17 maja 1989 r. ustawę o gwarancjach
wolności sumienia i wyznania. Ustawa ta stanowi w art. 1, że Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu obywatelowi
wolność sumienia i wyznania, która obejmuje swobodę wyboru religii lub przekonań oraz wyrażania ich indywidualnie
i zbiorowo, prywatnie i publicznie. Ustawa wskazuje także, że obywatele wierzący wszystkich wyznań oraz niewierzący
mają równe prawa w życiu państwowym, politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturalnym (art. 1 ust. 3 ustawy) a
korzystając z wolności sumienia i wyznania mogą oni w szczególności tworzyć wspólnoty religijne, zwane "kościołami i
innymi związkami wyznaniowymi", zakładane w celu wyznawania i szerzenia wiary religijnej, posiadające własny ustrój,
doktrynę i obrzędy kultowe (art. 2 pkt 1 ustawy) oraz należeć lub nienależeć do kościołów i innych związków wyznaniowych (art. 2 pkt 2a ustawy). Wg przepisów tej ustawy cudzoziemcy i bezpaństwowcy przebywający na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej z prawa wolności sumienia i wyznania korzystają na równi z obywatelami polskimi (art. 7).
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, przepisy rozdziału 2 i działu III regulują stosunek państwa tylko do tych kościołów i
innych związków wyznaniowych, których sytuacja prawna i majątkowa nie jest uregulowana odrębnymi ustawami. Jedną
z takich odrębnych ustaw jest ustawa z 17 maja 1997 r.
Zasady rejestracji kościołów i innych związków wyznaniowych regulują przepisy Działu III ustawy i to na ich podstawie a nie na podstawie przepisów ustawy z 1997 r. Y został wpisany do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych.
W skardze na decyzję ministra uznając, że w sprawie ma zastosowanie ustawa z 1997 r. o stosunku Państwa do gmin
wyznaniowych żydowskich X zarzucił naruszenie - art. 28 KPA w związku z art. 7 tej ustawy z 1997 r., art. 18 ustawy i art.
24 ustawy z 1997 r.; art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 KPA w zw z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ustawy i art. 48
ust. 1 Konstytucji RP; art. 3 i 4 ustawy z 1997 r.; art. 25 ust. 3 i 5 Konstytucji a także art. 33 ust. 3 ustawy; art. 5 i 6 ustawy
z 1997 r.; art. 32 ust. 2 pkt 1 ustawy; art. 84 KPA w związku z art. 136 KPA; art. 153 PostAdmU i art. 170 PostAdmU.
W pierwszej kolejności jako oczywiście niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 153 PostAdmU i art. 170
PostAdmU. Związanie prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie (art. 170 PostAdmU) a także związanie oceną
prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu (art. 153 PostAdmU) dotyczy orzeczeń wydanych w konkretnie rozpoznawanej sprawie w konkretnym stanie faktycznym a nie orzecznictwa zaistniałego
uprzednio w innych sprawach na tle podobnych stanów faktycznych. W oparciu o ww przepisy PostAdmU nie można
zatem przyjąć, że orzekającego w sprawie ministra wiązał wyrok WSA z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 948/08
oraz prawomocny wyrok NSA sygn. akt II OSK 498/09.
5