żadnym innym dowodem. Organ konserwatorski nie wykluczając zachowania się szczątków ludzkich z mogiły z 1945 r.
na terenie działki ew. nr (...) stwierdził, że okoliczność ta nie potwierdza jednak, aby teren dawnej działki ew. nr (...) był
fragmentem cmentarza żydowskiego w P. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że wpisanie do rejestru zabytków działek
ew. nr (...) i (...) byłoby całkowicie nieuzasadnione, ponieważ nieruchomości te nie posiadają wartości historycznych,
artystycznych lub naukowych.
Stowarzyszenie, z zachowaniem ustawowego terminu, wniosło odwołanie od ww. decyzji (...) WKZ.
Wspomnianą na wstępie decyzją z 27 października 2022 r., Minister utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przywołał definicję zabytku zamieszczoną w art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. oraz treść art. 9 ust.
1 tej ustawy. Podkreślił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f u.o.z.o.z., bez względu na stan zachowania ochronie i opiece
podlegają zabytki zidentyfikowane jako cmentarze. Wyjaśnił, że jak wynika z analizy akt sprawy, w tym archiwalnych
dokumentów i kartografii, cmentarz żydowski w P. funkcjonował i zachował się w granicach obecnych działek ew. nr (...)
oraz (...). Przylegająca od północy do cmentarza dawna działka ew. nr (...), podzielona obecnie na działki ew. nr (...) i
(...), nie pełniła funkcji cmentarza. Nie może zatem zostać uznana za integralną część tego założenia cmentarza żydowskiego w P. Obszar ten nie posiada przy tym żadnych samoistnych wartości zabytkowych, które mogłyby przesądzać o
konieczności ochrony prawnej terenów obecnych działek ew. nr (...) i (...), poprzez wpis do rejestru zabytków. Sam fakt,
że ww. nieruchomości stanowiły własność gminy żydowskiej w P. nie wypełnia przesłanek ustawowych uznania ich za
zabytek. Teren ten nawet jeśli miał być przeznaczony na poszerzenie cmentarza żydowskiego w P., nie został włączony
w jego strukturę, nie realizowano na nim też żadnej działalności związanej z funkcjonowaniem nekropolii. Historycznie
użytkowany jako pole uprawne, następnie po II wojnie światowej przeznaczony na cele gospodarcze, jest obszarem niezwiązanym kompozycyjnie i funkcjonalnie z cmentarzem żydowskim w P., który w swoich rzeczywistych granicach jest
już wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa (...). Okoliczność lokalizacji na terenie działki ew. nr (...),
mogiły z 1945 r. w toku postępowania dowodowego nie potwierdziła się. Minister dodał, że pismo z lipca 1980 r. jest
jedynym dowodem informującym o istnieniu ww. mogiły. Nie wskazuje ono jednak precyzyjnie na położenie pochówków, jednocześnie łącząc je z "pasem grzebalnym cmentarza żydowskiego". Z dokumentu tego nie wynika, czy w 1980
r. mogiła była czytelna w terenie, czy jej lokalizacja stanowiła jedynie przekaz historyczny, zatem nie niesie on miarodajnych i weryfikowalnych danych. Organ odwoławczy wskazał, że nawet jeżeli we wskazanej lokalizacji znajdują się
nieekshumowane pochówki dwóch osób, nie oznacza to, że całość obszaru dawnej działki ew. nr (...) (obecnie (...) i (...))
jest częścią cmentarza żydowskiego. W przypadku jednoznacznego ustalenia, w którym miejscu znajdują się pochówki
osób rozstrzelanych w 1945 r., mogiła ta może zostać uznana za miejsce pamięci.
Reasumując, w ocenie organu odwoławczego okoliczności wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdzają zasadność rozstrzygnięcia podjętego w decyzji (...) WKZ o niewpisaniu do rejestru zabytków terenu
działek ew. nr (...) i (...), ark. mapy 1 obręb (...), jako potencjalnego pozostałego założenia cmentarza żydowskiego w P.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziło się Stowarzyszenie, wnosząc skargę do tutejszego Sądu.
Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 KPA, które to normy prawa obligują
organ administracji do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego.
Z uwagi na podniesione zarzuty Stowarzyszenie wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej
jej decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie.
Skarżący wskazał, że w odwołaniu sygnalizował jego uzupełnienie w późniejszym terminie. Stowarzyszenie oczekiwało bowiem na wstępną ocenę kartograficzną przebiegu granic nieruchomości. Informacje w tej sprawie Stowarzyszenie
uzyskało telefonicznie dopiero 28 października 2022 r. Tymczasem, Minister wydał decyzję wytykając skarżącemu, że
takie uszczegółowienie nie zostało złożone. Skoro Minister wiedział, że skarżący chce jeszcze doprecyzować odwołanie
o istotne informacje, to winien był w pierwszej kolejności wezwać Stowarzyszenie do wyjaśnienia, czy takie czynności
będą jeszcze przez skarżącego podejmowane.
Stowarzyszenie zwraca uwagę, że (...) WKZ określił rodzaj użytkowania terenu dawnej działki nr ew. (...) na podstawie
artykułu matrykuły. Pominął jednak istotny fakt, że wpis w artykule matrykuły odnośnie wykorzystania tej nieruchomości
do celów rolnych, pochodzi z roku 1900. Organ I instancji nie zweryfikował wykorzystania terenu w latach późniejszych,
zatem nie może być mowy o bezsprzecznym potwierdzeniu faktu, użytkowania tej nieruchomości tylko rolniczo.
Właściciele działek o obecnych nr ew. (...) i (...) przekazali kopię książeczki opłat za dzierżawę nieruchomości, która
na podstawie ich twierdzenia ma dowodzić, że teren, co do którego toczy się postępowanie, był dzierżawiony i tym samym wykorzystywany na cele inne niż cmentarne. W tym historycznym dokumencie jest brak jakiejkolwiek wzmianki,
że dotyczy ona dawnej parceli nr (...). Nie udowodniono również powiązania obecnych właścicieli nieruchomości z daw-
2