1. oddala powództwo;
2. nie obciąża powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu
Uzasadnienie
Powódka M. H. vel B. w pozwie wniesionym pierwotnie do Sądu Rejonowego w G. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez M. oraz Prezesa W. A. M. z siedzibą w W. Oddział (...) w L. wnosiła o:
- uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...) przez wpisanie w dziale II w miejsce
Skarbu Państwa jako właścicieli M. H. z udziałem 1/4 oraz P. B. z udziałem 3/4 ;
- uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...) przez wpisanie w dziale II w miejsce
Skarbu Państwa jako właścicieli działki gruntu nr (...) M. H. z udziałem 1/4 oraz P. B. z udziałem 3/4;
- o ustalenie, że przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości opisanej w księdze wieczystej (...) o powierzchni
14,9405 ha, położonej w G., która postanowieniem Sądu Powiatowego w G. z dnia 15 marca 1956 r., Dz. KW Nr (...),
została przeniesiona do księgi wieczystej Nr rep. KW (...), nastąpiło bez podstawy prawnej;
- zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych,
Uzasadniając swoje żądanie powódka wskazała , że razem z P. B. są rodzeństwem i jedynymi dalszymi spadkobiercami
po M. G. (1) oraz po jej czterech córkach. Przy czym udział spadkowy P. B. wynosi 3/4, a M. H. 1/4.
M. G. (1) i jej mąż H. G. (dziadkowie powódki) byli współwłaścicielami nieruchomości ziemskiej "K. A. nr (...)" położonej
w G. przy ul. (...) (obecna nazwa ulicy) o łącznej powierzchni około 14,9405 ha. Małżonkowie G. byli obywatelami
polskimi.
W 1932 r. zmarł H. G., pozostawiając wdowę M. G. (1) i cztery córki: A. B. vel G., A. G. (1), J. F. vel G. i E. K. vel G..
Nieruchomość w wyniku spadkobrania stała się własnością M. G. w 1/2 i czterech córek : A. B. vel G., A. G. (1), J. F.
vel G. i E. K. vel G. w 1/8 części każdej z nich.
Po zakończeniu II wojny światowej, władze uznały, że ww. nieruchomość ziemska przeszła na własność Skarbu Państwa
z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Faktycznie jednak nie było podstaw do zastosowania ww. przepisu, gdyż małżeństwo M. i H. G. było narodowości polskiej.
W konsekwencji również ich dzieci są narodowości polskiej.
Z uwagi na to, że zastosowanie takiej podstawy prawnej odebrania nieruchomości nie wymagało i nie przewidywało
przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji, zaś przejście własności następowało z mocy prawa,
wyłączona jest w tym przypadku droga postępowania administracyjnego lub sądowo administracyjnego dla odzyskania
ww. nieruchomości. W tym zakresie kwestie sporne rozstrzygane mogą być w postępowaniu przed sądami powszechnymi.
Po odebraniu ww. nieruchomości, większa jej część została podzielona na 48 małych działek, które następnie zostały
nabyte przez osoby fizyczne w zamian za świadczony przez te osoby na rzecz Skarbu Państwa ciężar realny w postaci
określonej ilości produktów rolnych. W związku z tym, że nabywców tych działek chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg
wieczystych, w tym zakresie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne i powódka nie może skutecznie domagać się zwrotu
tej części odebranej nieruchomości bądź uzgodnienia treści ksiąg wieczystych obejmujących te działki.
W grę może wchodzić jedynie ewentualne odszkodowanie. Istnieje jednak niepewność co do tego, czy pozbawienie spadkodawców powódki nieruchomości z powołaniem się na przepisy dekretu o reformie rolnej było zgodne z prawem, czy
też było działaniem bezprawnym. Ta niepewność może być usunięta tylko w drodze ustalenia przez Sąd. Stąd też po
stronie powódki istnieje interes prawny w takim ustaleniu. Przyjmuje się istnienie interesu prawnego zawsze gdy istnieje
niepewność stanu prawnego (komentarz do art. 189 KC, Bodio Joanna, Demendecki Tomasz, Jakubecki Andrzej, Marcewicz Olimpia, Telenga Przemysław, Wójcik Mariusz P., LEX/el. 2011).
Pozostała część nieruchomości, o łącznej powierzchni 1,1095 ha nadal pozostaje w gestii Skarbu Państwa i w tym przypadku właściciel może skutecznie domagać się usunięcia niezgodności pomiędzy stanem prawnym wpisanym w księdze
wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. W 1999 r. dokonano podziału działki nr (...) o pow. 1,1095 ha na dwie
działki - nr (...) o pow. 95 a 45 m2 i nr (...) o pow. 15 a 50 m2. Następnie działkę nr (...) odłączono z księgi wieczystej
nr (...) i przeniesiono do księgi wieczystej nr (...). W obu przypadkach jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, przy
3