przeciwko darczyńcy ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze, natomiast wyłączone są krzywdy niezamierzone,
popełnione w uniesieniu czy rozdrażnieniu, wywołane zachowaniem się czy działaniem darczyńcy. Czyny dowodzące
niewdzięczności muszą świadczyć o znacznym napięciu złej woli obdarowanego, co podkreślił ustawodawca w słowach
„rażąca niewdzięczność”. Nie uzasadnia więc odwołania darowizny dopuszczenie się przez obdarowanego takich czynów względem darczyńcy, które w danych warunkach nie wykraczały poza zwykłe wypadki życiowych konfliktów (II
CKN 301/98 - wyrok SN - Izba Cywilna z dnia 8 kwietnia 1999 r.).
Dla oceny, czy została zrealizowana przesłanka rażącej niewdzięczności nie bez znaczenia jest źródło konfliktu pomiędzy stronami (I CSK 556/13 - wyrok SN - Izba Cywilna z dnia 9 października 2014 r.). Warunkiem prawa odwołania
darowizny jest, aby obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności. Taką kwalifikowaną postać
ma dopiero takie zachowanie się obdarowanego, które w świetle istniejących reguł moralnych i prawnych świadczy o
tym, że darczyńca odczuwa je wysoce ujemnie.
Rażącą niewdzięczność w rozumieniu art. 898 § 1 KC musi cechować znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej. Czynami świadczącymi o rażącej niewdzięczności obdarowanego są
m.in. odmówienie pomocy w chorobie, odmowa pomocy osobom starszym, rozpowszechnianie uwłaczających informacji
o darczyńcy, pobicia czy ciężkie znieważenia. Znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują czyny nieumyślne obdarowanego, a nawet drobne czyny umyślne, ale niewykraczające poza zwykłe konflikty rodzinne (por. wyrok SN z dnia
17 listopada 2011 r. sygn. akt IV CSK 113/11 oraz wyrok SA w Warszawie z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt VI ACa 63/09).
Każdy wypadek nagannego zachowania się obdarowanego, który może być traktowany jako rażąca niewdzięczność, daje
podstawę do odwołania darowizny, i każdy z osobna podlega ocenie z punktu widzenia terminu z art. 899 § 3 KC Przy
czynach ciągłych termin roczny przewidziany w art. 899 § 3 KC zostaje zaś zachowany, jeśli nie upłynął rok od chwili,
kiedy stan rażąco niewdzięcznego zachowania ustał (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie - I Wydział Cywilny
z dnia 25 listopada 2020 r., I ACa 898/19). W razie, gdy rażąco niewdzięczne zachowanie ma charakter ciągły (dotyczy
to zwłaszcza zaniechania), termin roczny należy liczyć od chwili, w której stan rażąco niewdzięcznego zachowania ustał
(postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 29 października 2019 r., IV CSK 256/19).
Ocena skuteczności odwołania darowizny dokonywana jest według stanu z daty złożenia oświadczenia w tym przedmiocie. Badaniu podlega zatem to, czy w chwili złożenia tego oświadczenia istniały przesłanki przewidziane w art. 898 §
1 KC Dla skuteczności odwołania darowizny nie jest wymagane, by oświadczenie w tym przedmiocie zawierało ściśle
określoną treść. Wystarczy jeśli jest zrozumiałe i w sposób jednoznaczny informuje darczyńcę, że dokonaną darowiznę
odwołuje i dlaczego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - I Wydział Cywilny
z dnia 29 listopada 2019 r., I ACa 483/19).
Z uwagi na autonomię rodziny uczestniczenie w konflikcie małżeńskim nie zawsze musi stanowić akt przeciwko darczyńcy. Oceny rażącej niewdzięczności należy jednak dokonywać ad casum, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które legły u podstaw dokonania i odwołania darowizny oraz przy uwzględnieniu, że krzywda darczyńcy może także
polegać na cierpieniach związanych z sytuacją, w jakiej na skutek nagannego zachowania obdarowanego znaleźli się jego
bliscy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie - I Wydział Cywilny z dnia 25 listopada 2020 r., I ACa 898/19).
W przedmiotowej sprawie powodowie rażącej niewdzięczności pozwanego, uzasadniającej odwołanie uczynionej na jego rzecz darowizny, upatrywali przede wszystkim w dopuszczaniu się przez niego permanentnie, zarówno bezpośrednio
względem powodów, jak również względem ich osób najbliższych, tj. ich córki M. C. i ich wnuków, szeroko rozumianych
aktów przemocy psychicznej i fizycznej. W szczególności powodowie wskazywali na takie wrogie i agresywne działania
pozwanego względem powodów i ich osób najbliższych jak bicie, kopanie, popychanie, szarpanie, podduszanie, wykręcanie rąk, strzelanie w ich kierunku z wiatrówki i rzucanie w nich przedmiotami, ponadto używanie wobec ww. osób słów
powszechnie uznawanych za obelżywe, wyzywanie, stosowanie gróźb, także pozbawienia życia, zastraszanie, poniżanie,
ośmieszanie, utrudnianie pracy zarobkowej i codziennego funkcjonowania, niszczenie przedmiotów codziennego użytku,
więzienie dzieci w pomieszczeniach. Ponadto powodowie wskazywali na niedopełnianie przez pozwanego jako obdarowanego jego podstawowych obowiązków rodzinnych tak wobec powodów, jak i przede wszystkim wobec ich córki a
żony pozwanego M. C. oraz ich małoletnich dzieci a wnuków powodów, tj. na brak pomocy ze strony pozwanego w
codziennych czynnościach, brak opieki i zainteresowania, przejawianie obojętnego stosunku na potrzeby swej rodziny.
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny wskazuje na to, iż pozwany rzeczywiście dopuszczał się przemocy psychicznej i fizycznej zarówno względem powodów jako darczyńców, jak
również względem ich osób najbliższych, ponadto odmawiał ww. osobom wszelkiej pomocy oraz nie dopełniał względem
nich obowiązków rodzinnych. Przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło Sąd do przekonania, że stan tej
9