Minister wskazał, że pełnomocnik wnioskodawcy przy piśmie z dnia (...) kwietnia 2017 r., przedłożył orzeczenie
Okręgowego Sądu Rabinackiego z T. – poprawione – z dnia 23 kwietnia 2017 r., z którego wynika, iż rodzice skarżącego
zawarli związek małżeński w mieście R. w Polsce, w roku 1939.
Organ stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie Okręgowego Sądu Rabinackiego w T. – poprawione – z dnia 23 kwietnia
2017 r., dowodzi zawarcia przez rodziców religijnego związku małżeńskiego. Organ powołał się również na orzeczenie,
z którego wynika, że WSA w Warszawie w wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2888/13 wskazał,
iż "organ administracji nie jest władny kwestionować wydanego przez sąd rabinacki orzeczenia i zaprzeczać ustaleniom
tego sądu, że rodzice skarżącej zawarli związek małżeński 21 maja 1947 r. Inną natomiast kwestią jest czy związek ten był
skuteczny na gruncie przepisów państwowych obowiązujących w dniu zawarcia tego związku i w miejscu jego zawarcia".
Organ stwierdził, że uzyskał z Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości w analogicznej
sprawie (pismo z dnia (...) sierpnia 2010 r. Nr (...)) opinię z której wynika, że "istota instytucji uznania zagranicznych
orzeczeń sprowadza się do przeniesienia skutków prawnych, jakie wywołuje orzeczenie w jednym państwie, na obszar
innego państwa. Zatem uznanie za skuteczne na terytorium RP orzeczenia sądu rabinackiego w określonej części wywołuje
ten skutek, ze zachodzi podstawa do przyjęcia, że wskazanym w nim stronom udzielono ślubu w formie religijnej w
1941 r. Ustalenie to nie przesądza, że ślub ten wywołał skutki prawne. Ocena tych skutków powinna bowiem nastąpić na
podstawie analizy ustawodawstwa obowiązującego w miejscu udzielenia ślubu (...)".
Wskazano, iż R. leżało wówczas na obszarze Królestwa Polskiego wchodzącego w skład Rosji. Na terytorium byłego
zaboru rosyjskiego obowiązywały dwa systemy prawa małżeńskiego. Na terenie byłego Królestwa Polskiego, na którym
znajdowało się R., obowiązywało prawo małżeńskie z 1836 r., zaś na pozostałych ziemiach (Ziemie Wschodnie) prawo
małżeńskie zawarte w Zwodzie Praw Cesarstwa Rosyjskiego z 1832 r. Różnice pomiędzy tymi systemami były na tyle
niewielkie, iż obydwa systemy można potraktować łącznie. Najogólniej rzecz ujmując, rosyjskie prawo małżeńskie (kongresowe i stricte rosyjskie) przejęło - na zasadzie recepcji - rozwiązania poszczególnych wyznań nadając im charakter
prawa państwowego. Normy dotyczące zawarcia małżeństwa - w każdym z uznanych wyznań zawarte zostały w odrębnych rozdziałach Prawa Małżeńskiego. Związki małżeńskie zawierane były wobec duchownych poszczególnych uznanych
wyznań. Po dopełnieniu ceremonii zawarcia małżeństwa proboszcz parafii zobowiązany był następnie spełnić obowiązki
urzędnika stanu cywilnego, to znaczy musiał sporządzić cywilny akt małżeństwa.
Organ powołał ustawę z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U.
z dnia 13 października 1926 r. Nr 101, poz. 580) tzw.: Prawo prywatne międzydzielnicowe, która stanowiła w części "V
PRAWA MAŁŻEŃSKIE, Zawarcie małżeństwa. Art. 13.1), że "Prawną możność zawarcia ważnego związku małżeńskiego ocenia się dla każdej ze stron według prawa, któremu strona podlega osobiście (art. 1 i 2). 2) Władza właściwa może
odmówić udzielenia ślubu obywatelowi polskiemu zdolnemu do zawarcia małżeństwa według prawa, któremu podlega
osobiście, gdyby był niezdolny według prawa, obowiązującego w siedzibie władzy. Art. 14. Forma zawarcia małżeństwa
podlega prawu, obowiązującemu w miejscu zawarcia związku małżeńskiego. Do ważności małżeństwa wystarczy zachowanie formy przepisanej przez prawa, którym oboje przyszli małżonkowie podlegają osobiście".
Organ uznał w oparciu o powyższe, że dla skutecznego zawarcia małżeństwa przez rodziców strony w 1939 r., w R.
fakt zawarcia małżeństwa w formie religijnej przed rabinem powinien być zarejestrowany w księgach stanu cywilnego.
Ponieważ w księgach stanu cywilnego w R. brak informacji o zawarciu związku małżeńskiego przez rodziców zainteresowanego nie jest możliwe uznanie, że rodzice strony zachowali przy tej czynności formę wymaganą przez obowiązujące
wówczas prawo, a co za tym idzie, że ich ślub wywołał skutki prawne w polskim prawie rodzinnym. Powołano, że za taką
oceną materiału dowodowego w niniejszej sprawie, przemawia fakt, iż księgi metrykalne wyznania mojżeszowego z lat
1925-1942 zachowały się w stanie kompletnym w Urzędzie Stanu Cywilnego w R.
Organ uznał, że B. (B.) B. oraz R. J. zawarli jedynie religijny związek małżeński – co potwierdza wyrok Okręgowego
Sądu Rabinackiego, który nie wywoływał skutków w świetle polskiego prawa rodzinnego. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest, iż organy państwa Izrael uznały go za skuteczny w świetle prawa izraelskiego. Bezsprzecznym jest
bowiem, iż rodzice zainteresowanego zawierając związek małżeński w Polsce byli zobowiązaniu do przestrzegania prawa polskiego. Rodzice Zainteresowanego zawarli jedynie tzw. związek rabinacki – ściśle wyznaniowy, który nie został
zgłoszony zgodnie z wymogami obowiązującego wówczas prawa rodzinnego. Wskazano, że zarejestrowanie w Izraelu
rodziców strony jako małżeństwa oraz posługiwanie się przez jego matkę nazwiskiem ojca – B., nie dowodzi zawarcia
małżeństwa przez jego rodziców. Podano, że rejestracja ta, jak wskazuje sam zainteresowany, nastąpiła wyłącznie na
podstawie oświadczeń rodziców wnioskodawcy, iż zawarli w Polsce związek małżeński. W ocenie organu okoliczność w
postaci rejestracji w Izraelu jako małżeństwa oraz posługiwanie się przez matkę nazwiskiem ojca, nie dowodzą zawarcia
– prawnie skutecznego – małżeństwa przez jego rodziców.
4