Prawa małżeńskiego, za dzieci ślubne można uznać tylko te dzieci, których rodzice oprócz ślubu religijnego legitymowali
się także potwierdzającym zawarcie tego ślubu aktem cywilnym małżeństwa.
Organy administracji aktualnie prowadzące postępowanie nie są związane przepisami regulującymi postępowanie
dowodowe zawarte w Prawie małżeńskim, tylko obecnie obowiązującymi przepisami, to jest przepisami KPA oraz ustawy
z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.
Kwestia mocy dowodowej aktu małżeństwa była przedmiotem szczegółowej analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 430/15. W wyroku tym wyrażony został pogląd, że fakty z dziedziny stanu cywilnego istnieją i mogą wywierać skutki prawne od chwili, gdy nastąpiło zdarzenie fizyczne lub gdy dokonano określonej
czynności prawnej, a nie od chwili dokonania wpisu do ksiąg stanu cywilnego (sporządzenia aktu). Nie ma znaczenia
konstytutywnego sporządzenie aktu małżeństwa – znaczenie takie ma złożenie przez przyszłych małżonków zgodnego
oświadczenia woli w sposób prawnie określony. Czym innym jest natomiast moc dowodowa aktów stanu cywilnego. Od
wejścia w życie dekretu z dnia 25 września 1945 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dekret wszedł w życie z dniem 1
stycznia 1946 r.) akty stanu cywilnego są przede wszystkim kwalifikowanym dowodem zdarzeń w nich stwierdzonych.
Szczególna moc dowodowa aktów stanu cywilnego rozciąga się na akty stanu cywilnego sprzed wejścia w życie dekretu z
dnia 25 września 1945 r. Moc dowodową aktów stanu cywilnego, a więc tym samym rolę stanu zarejestrowanego, określa
się jako wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Akty te stanowią dokumenty urzędowe i są kwalifikowanym
dowodem stanu cywilnego, w tym sensie, że złożenie wypisu takiego aktu zwalnia od składania innych dowodów dla
wykazania stanu cywilnego. W piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się jednak, że wyjątkowo stan cywilny może być
dowodzony za pomocą innych dowodów (J. Litwin, Prawo o aktach stanu cywilnego, Komentarz, Warszawa 1960 r., str.
203 i następne; System prawa rodzinnego i opiekuńczego, Warszawa 1985 r., str. 80 i następne). Taka wyjątkowa sytuacja
może być związana ze stanem w okresie II wojny światowej, przed wejściem w życie dekretu z dnia 25 września 1945
r., w okresie obowiązywania na ziemiach polskich rozproszonych przepisów dotyczących stanu cywilnego, uchylonych
dekretem z dnia 25 września 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo o aktach stanu cywilnego, ale także z sytuacją osobistą osób pochodzenia żydowskiego w okresie wojny.
Przytoczony wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełni podzielić. Ma on odpowiednie zastosowanie również w niniejszej sprawie. Brak aktu małżeństwa nie może być przeszkodą w ustaleniu, że małżeństwo to
zostało zawarte. Z oświadczenia ojca skarżącego złożonego w trakcie sporządzania aktu urodzenia wynika, że związek
małżeński z matką skarżącej kasacyjnie zawarty został w formie religijnej. Małżonkowie byli osobami pochodzenia żydowskiego. Zgodnie z treścią art. 46 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 października 1927 r. o uporządkowaniu stanu prawnego w organizacji gmin wyznaniowych żydowskich na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z
wyjątkiem województwa śląskiego rabin miał wyłączne prawo udzielania ślubów i rozwodów w obrębie swojej gminy, z
zastrzeżeniem praw rabinów stowarzyszeń wyznaniowych. Zawarcie związku małżeńskiego miało mieć miejsce w 1939 r.
przed wybuchem II wojny światowej. Nie można wykluczyć, że małżeństwo zostało zawarte tuż przed wybuchem wojny
i rodzice skarżącego w związku z ucieczką z terenu działań wojennych mogli nie dopełnić formalności w postaci zarejestrowania zawartego związku małżeńskiego i uzyskania aktu małżeństwa. W takiej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu
Administracyjnego, niemożliwością byłoby wymagać od osób narodowości żydowskiej podjęcia próby zgłoszenia faktu
zawarcia małżeństwa. Nie można tym samym uznać, że brak aktu małżeństwa musi skutkować niemożnością ustalenia
faktu zawarcia małżeństwa rodziców skarżącego kasacyjnie. Fakt zawarcia małżeństwa przez rodziców skarżącego kasacyjnie może być dowodzony także za pomocą innych dowodów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodami potwierdzającymi okoliczność, że ojciec skarżącego kasacyjnie pozostawał w związku małżeńskim z jego matką przed urodzeniem się skarżącego kasacyjnie i skarżący kasacyjnie
jest dzieckiem ślubnym w niniejszej sprawie są: akt urodzenia oraz pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta
K. z dnia (...) maja 2014 r.
W ww. piśmie z dnia (...) maja 2014 r. wskazano na jakiej podstawie urzędnik USC w K. uznał, że rodzice skarżącego
kasacyjnie byli małżeństwem, a skarżący kasacyjnie jest dzieckiem ślubnym. Jak wynika z treści tego pisma na podstawie kart rejestracyjnych obozu uchodźców "G." udało się ustalić, że skarżący kasacyjnie urodził się w miejscowości K..
Z kart rejestracyjnych tego obozu wynikało również, że matka skarżącego kasacyjnie figurowała pod nazwiskiem "B.
z domu J.". Dokumenty te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie uznane zostały za dowody mogące
potwierdzać oświadczenie skarżącego kasacyjnie, że jego rodzice zawarli związek małżeński przed jego urodzeniem. To
z kolei pozwala stwierdzić, że akt urodzenia skarżącego kasacyjnie powinien być uznany za dowód tego, że urodził się
on jako dziecko ślubne.
Odnośnie do dowodu w postaci wyroku Sądu Rabinackiego w T. z dnia 30 kwietnia 2017 r. stwierdzić należy, że w
niniejszej sprawie zbędnym było branie go pod uwagę jako dowodu zawarcia małżeństwa przez rodziców skarżącego
11