wego tworzą gminy żydowskie. Minister nie wykazał, że A. nie zrzesza osób wyznania mojżeszowego, ale wbrew przepisom tej ustawy dokonał nieuprawnionego podziału gmin żydowskich na gminy typowe i ortodoksyjne.
Wskazania z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. organ zinterpretował
w sposób sprzeczny z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z 1997 r. Tak więc końcowy akapit uzasadnienia wyroku należało
zrozumieć jako wskazanie, aby w dalszym postępowaniu ustalić charakter nowo powstałej i zarejestrowanej gminy i w
zależności od tych ustaleń ocenić uprawnienia Związku Gmin w postępowaniu rejestrowym z uwagi na przewidziane dla
niego ustawą z 1997 r. prawa. Wynika z tego też, że jeżeli A. jest typową gminą żydowską, Związek Gmin ma prawo brać
udział w postępowaniu rejestrowym z uwagi na uregulowania ustawy z 1997 r. i prawo wewnętrzne.
Typową gminą żydowską jest gmina zrzeszająca pełnoletnie osoby wyznania mojżeszowego, spełniające warunki z art. 2
ust. 1 ustawy z 1997 r. To właśnie wykazał Minister w zaskarżonych decyzjach, ale doszedł do błędnych wniosków przez
to, że uznał, iż różnice co do zasad życia religijnego upoważnia do stanowiska, że A. nie jest typową gminą żydowską i
z tego powodu Związek Gmin nie jest stroną postępowania w tej sprawie.
Związek Gmin według Ministra nie jest stroną postępowania, a art. 3, art. 7 i art. 24 ustawy z 1997 r. nie mają w sprawie
zastosowania, gdyż rejestracja A. nastąpiła na podstawie ustawy z 1989 r.
Sąd I instancji nie podzielił również tego poglądu. Skoro nie ma w ustawie z 1997 r. podziału gmin żydowskich na typowe
i ortodoksyjne, to każda gmina żydowska zrzeszająca osoby wyznania mojżeszowego jest typową gminą żydowską w rozumieniu tej ustawy, niezależnie od tego, czy organ rejestrowy (Minister) dostrzega w zasadach wyznania mojżeszowego
przez nią, tu przez A., różnice pomiędzy prezentowanymi przez Związek Gmin a nową zarejestrowaną na zasadach ogólnych gminą. Nie bez znaczenia jest tu też nazwa nowej gminy, nawiązująca wprost do wyznania mojżeszowego, którego
wyznawcy zrzeszają się w ramach gmin żydowskich.
W ocenie Sądu I instancji, należy też zwrócić uwagę na art. 3 ust. 1 ustawy z 1997 r. Z przepisu tego jednoznacznie
wynika, że gminy żydowskie swobodnie wykonują zasady wyznania mojżeszowego. Oznacza to, że wśród tych gmin
mogą być również różnice w wykonaniu zasad wyznania i nie oznacza to, że z tego powodu stają one lub mogą się uznać
za zrzeszenie osób wyznania mojżeszowego, które działa poza Związkiem Gmin.
Sąd I instancji zwrócił uwagę na treść art. 7 ust. 1 ustawy z 1997 r., który przewiduje, że tworzenie nowych gmin następuje
na podstawie prawa wewnętrznego - statutu. Według art. 34 statutu, rozstrzygnięcie o utworzeniu lub zniesieniu gminy
Zarząd Związku Gmin podejmuje w oparciu o ocenę, czy wspólnota ma trwałe warunki do samodzielnego prowadzenie
spraw przynależnych gminie. Zakres zadań gminy żydowskiej określa art. 34 ust. 3 w pkt 1 i 2 statutu. Wynika z tego,
że zarówno zniesienie gminy jak i utworzenie nowej odbywa się na podstawie prawa wewnętrznego, po zbadaniu czy
dotychczasowa gmina spełnia zadania określone w statucie, a nowo tworzona jest zdolna do ich spełnienia.
W ocenie Sądu I instancji, zasadnym jest zatem zarzut skargi, że przepisy ogólne - ustawa z 1989 r., a zwłaszcza jej art.
18, przesądza, że do rejestracji A. nie miała ona zastosowania, gdyż tworzenie i znoszenie gmin żydowskich uregulowane
zostało w odrębnej ustawie z 1997 r., która stanowi lex specialis i tym samym wyłączone zostało stosowanie przepisów
ogólnych. Wobec tego ocena, czy Związek Gmin ma przymiot strony w tym postępowaniu powinna być dokonana na
podstawie ustaw z 1997 r. i z 1989 r., a nie tylko na tej ostatniej ustawie.
Zastosowanie przepisu ogólnego, tu ustawy z 1989 r., może nastąpić po uprzednim niewątpliwym ustaleniu, że w sprawie
nie ma zastosowania przepis szczególny. Takich ustaleń w tej sprawie nie przedstawiono. Tym samym uprawnione jest
stwierdzenie, że organ nie przeprowadził analizy wymienionych ustaw i nie dokonał oceny wzajemnych relacji pomiędzy
nimi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono:
1. naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w RP
przez jego niezastosowanie prowadzące do przyjęcia, że reguluje ona stosunek miedzy Państwem a wszystkimi gminami
wyznaniowymi żydowskimi w P., a nie między Państwem, a tymi gminami wyznaniowymi żydowskimi, które są zrzeszone
w ZGWŻ w RP;
2. naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z 1997 r. w związku z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, że osoby wyznania
mojżeszowego mogą się zrzeszać w gminy żydowskie wyłącznie w ramach Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich
w RP;
3. naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z 1997 r. w związku z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, że każda gmina
żydowska jest typową gminą żydowską w rozumieniu ustawy z 1997 r., a w konsekwencji przyjęcie, ze gminy żydowskie
mogą działać na terytorium RP wyłącznie w ramach ZGWŻ w RP;
5