z dnia 16 stycznia 2009 r., zawierającym oświadczenie powódki o odwołaniu darowizny, stanowi rażącą niewdzięczność,
o jakiej mowa w przepisie art. 898 § 1 KC, uprawniającą powódkę do odwołania darowizny poczynionej na rzecz zięcia.
Zanim zostanie to szerzej omówione, Sąd Apelacyjny chciałby podkreślić, że wbrew stanowisku strony powodowej - w
badanej sprawie jedynie ta okoliczność, na którą strona ta powoływała się w przytoczonym piśmie z dnia 16 stycznia
2009 r., może być przedmiotem oceny w kontekście uprawnienia do skutecznego odwołania darowizny poczynionej na
rzecz pozwanego. Wszystkie pozostałe okoliczności przywoływane w pozwie, a potem w apelacji, takie jak: obraźliwe dla
męża powódki smsy kierowane przez pozwanego do żony czy wprost do teścia, pobicie syna powódki przez pozwanego
w październiku 2008r czy wreszcie oskarżenie powódki o „okradzenie w działaniu apteki”, pozostawać muszą poza oceną
sądu. Żadna z tych okoliczności nie została bowiem wskazana przez powódkę jako przyczyna, dla której uznaje ona
zachowanie pozwanego za rażąco niewdzięczne i wobec powyższego uzasadniające złożenie oświadczenia o odwołaniu
darowizny. Gdyby zaś sam pozew traktować jako uzupełnienie oświadczenia o odwołaniu darowizny poprzez wskazanie
dodatkowych jeszcze przyczyn - to wszystkie te okoliczności uznać należy za sprekludowane, jako że miały one miejsce
na długo przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie, a zgodnie z przepisem art. 899 § 3 KC darowizna nie może być
odwołana po upływie roku od dnia dowiedzenia się przez uprawnionego o niewdzięczności obdarowanego. Okoliczności
te pozostaną zatem poza oceną Sądu Apelacyjnego, a ich ocena dokonana przez Sąd Okręgowy - nota bene niekorzystna
dla powódki - nie ma znaczenia dla sprawy.
Powracając do oświadczenia M. B. D. o odwołaniu darowizny zawartego w piśmie z dnia 16 stycznia 2009 r. przypomnieć
należy, że odwołanie to uzasadnione zostało rażącą niewdzięcznością wobec osoby najbliższej dla darczyńcy - jej córki
a żony pozwanego - „polegającą na dopuszczeniu się wobec niej zdrady małżeńskiej i związaniu się w intymny sposób z
żoną brata A. S. (1), K. D. (1), co w konsekwencji doprowadziło do rozbicia dwóch małżeństw: małżeństwa K. D. (1) i
M. D. (1) oraz małżeństwa pozwanego i A. S. (1)” (oświadczenie k. 11).
Przedmiotem oceny prawnej pozostaje zatem to zachowanie pozwanego wskazane w piśmie powódki zawierającym odwołanie darowizny, a nie żadne inne późniejsze czy wcześniejsze zachowania pozwanego i wzajemne relacje stron. Powstaje pytanie, czy to zachowanie przypisane pozwanemu przez powódkę w oświadczeniu z dnia 16 stycznia 2009 r. i
bezsprzecznie ustalone w niniejszej sprawie, czyli zdrada małżeńska pozwanego, której dopuścił się z żoną syna powódki
i w konsekwencji rozpad małżeństw obojga dzieci powódki, stanowi rażącą niewdzięczność wobec samej powódki w
rozumieniu art. 898 § 1 KC.
Ustalenia w zakresie nawiązania przez pozwanego relacji z żoną syna powódki i wpływu tego na rozpad związku małżeńskiego z córką powódki oraz dalszego utrzymywania relacji pomiędzy M. D. (1) a pozwanym poczynione zostały już
przez Sąd Okręgowy. Dokonując oceny prawnej tych ustaleń Sąd Okręgowy ograniczył się do przytoczenia bogatego
orzecznictwa, głównie Sądu Najwyższego, ale również sądów apelacyjnych, zarówno przystającego jak i nieprzystającego
do ustalonych przez siebie okoliczności faktycznych oraz krótkiego podsumowania, że niewierność małżeńska pozwanego nie była wymierzona przeciwko powódce i jego działanie nie było nakierowane na wyrządzenie powódce szkody i
krzywdy, a zatem nie stanowi podstawy do odwołania poczynionej na jego rzecz darowizny.
Z oceną taką, nawet na gruncie ustaleń dokonanych tylko przez Sąd Okręgowy, nie można się zgodzić, tym bardziej nie
sposób jej podzielić przy uwzględnieniu ustaleń dokonanych uzupełniająco przez Sąd Apelacyjny.
Co prawda literalna wykładnia przepisu art. 898 § 1 KC, zgodnie z którym darowizna może być odwołana, gdy obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności, prowadzi do wniosku, że rażąca niewdzięczność ze
strony obdarowanego powinna być skierowana wobec darczyńcy a nie innej osoby, to jednak wykładnia taka prowadzi do
zbytniego zawężenia możliwości odwołania darowizny, gdy zachowanie obdarowanego wprawdzie wprost skierowane
jest na inną osobę, ale konsekwencje tego zachowania, ze względu na cel darowizny i bliskie relacje, jakie wiążą darczyńcę
z osobą, która bezpośrednio dotknięta jest rażąco niewdzięcznym zachowaniem obdarowanego, dotykają wyraźnie darczyńcę. Podzielając co do zasady stanowisko orzecznictwa, że niewierność małżeńska obdarowanego, będąca zawinioną
przyczyną rozwodu, nie stanowi sama przez się rażącej niewdzięczności wobec darczyńców (teściów) w rozumieniu art.
898 § 1 KC (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28.03.2012 r., V CSK 179/11, oraz z dnia 27.06.2014 r., I CSK 493/13),
nie można zapominać, że oceny rażącej niewdzięczności, która uzasadnia odwołanie darowizny należy dokonywać ad
casum, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy oraz uwzględniając to, że krzywda darczyńcy może także polegać na cierpieniach związanych z sytuacją, w jakiej na skutek nagannego zachowania obdarowanego znaleźli się
jego bliscy. W orzecznictwie podkreśla się bowiem konieczność indywidualizacji ocen, dokonywanych każdorazowo z
uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 05.10.2000 r., II CKN
280/00, z dnia 04.02.2005 r., I CK 571/04).
Nie sposób również zaaprobować takiej wykładni przepisu art. 898 § 1 KC, którą zdaje się prezentować Sąd Okręgowy,
a opierającej się na założeniu, że zachowanie obdarowanego w stosunku do osób bliskich darczyńcy tylko wtedy może
8