W dniu 29 maja 2012 roku Fundacja (...) z siedzibą w W. wniosła o stwierdzenie zgonu H. G., używającego pseudonimu
literackiego J. K., syna J., w dniu 6 sierpnia 1942 roku o godzinie 24:00, nadto o uchylenie w całości postanowienia Sądu
Powiatowego w L. z dnia 30 listopada 1954 roku w sprawie oznaczonej sygnaturą akt Ns 2460/53 w przedmiocie uznania
H. G. za zmarłego z dniem 9 maja 1946 roku.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 30 listopada 1954 roku H. G., używający pseudonimu (...)
K., został uznany za zmarłego, a jako datę jego śmierci Sąd oznaczył 9 maja 1946 roku. Postępowanie w tej sprawie zostało
wszczęte z inicjatywy J. G. (2), która wnosiła o stwierdzenie zgonu K.. Jak podniósł wnioskodawca, Sąd nie przychylił się
do wniosku o stwierdzenie zgonu, a jedynie uznał H. G. za zmarłego, zapewne z tej przyczyny, iż nie były wówczas znane
dokładne okoliczności śmierci J. K. oraz liczne świadectwa jej dotyczące. Wskazano następnie, że przez lata powojenne
udało się zgromadzić dowody pozwalające stwierdzić, iż H. G. zginął blisko 4 lata wcześniej, podczas akcji likwidacji
getta (...). Źródła zgodnie wskazują, iż w czasie okupacji J. K. kontynuował prowadzenie (...) S. dla dzieci pochodzenia
żydowskiego. W tym okresie rozpoczął też pisanie pamiętnika, w którym ostatni wpis nosi datę 5 sierpnia 1942 roku.
Następnego dnia, to jest 6 sierpnia, J. K. wraz z dziećmi został wyprowadzony na U., skąd jeszcze tego samego dnia on
i jego podopieczni zostali wywiezieni pociągiem towarowym do obozu zagłady w T..
Wnioskodawca wskazał, że z oczywistych względów nie został sporządzony akt zgonu H. G., ani nie są znani bezpośredni
świadkowie jego śmierci. W ocenie wnioskodawcy nie ulega jednak wątpliwości fakt, iż J. K. został aresztowany dnia 6
sierpnia 1942 roku i tego samego dnia wywieziony transportem niemieckim do obozu zagłady w T., znajdującego się w
odległości 100 km od W.. Aresztowanie i wywóz J. K. potwierdzają liczne przytaczane i nie kwestionowane w literaturze
świadectwa dotyczące postaci J. K.. Sierpień 1942 roku jako datę śmierci J. K. podają też wszelkie współczesne źródła
biograficzne i informacyjne.
Wnioskodawca podał następnie, że okoliczność, iż H. G. został zamordowany dnia 6 sierpnia 1942 roku wynika również
w sposób oczywisty z powszechnej wiedzy na temat funkcjonowania obozów zagłady, że Żydzi przywożeni transportem
do T. od razu z rampy kolejowej byli kierowani do komór gazowych. Wnioskodawca wskazał, że podobny los musiał
również spotkać J. K. i pozostające pod jego opieką dzieci.
W ocenie wnioskodawcy w świetle tych informacji i przytoczonych dowodów data śmierci J. K. nie budzi żadnych wątpliwości. Trudna do ustalenia jest jedynie godzina śmierci, dlatego też zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wnioskodawca wniósł o oznaczenie jej na godzinę 24:00. (wniosek k. 3-10)
W dniu 21 sierpnia 2012 roku uczestnik postępowania – Instytut Książki z siedzibą w K. wniósł o oddalenie wniosku.
Uzasadniając swoje stanowisko uczestnik wskazał, że po wydaniu orzeczenia przez Sąd Powiatowy w L. w dniu 30
listopada 1954 roku żadne nowe fakty z życia J. K., ani okoliczności dotyczące jego śmierci nie zostały odkryte, wobec
czego brak podstaw do podważenia prawomocnego orzeczenia, bowiem Sąd dysponuje obecnie tą samą wiedzą, co w
1954 roku. Uczestnik wskazał następnie, że mimo, iż większość badaczy przychyla się do daty 5 sierpnia 1942 roku
jako daty śmierci J. K., to jednak żaden historyk nie jest w stanie jednoznacznie tej kwestii rozstrzygnąć, nie ma też
żadnych wiarygodnych informacji o dalszych losach J. K. po doprowadzeniu go na U.. Końcowo uczestnik odniósł się
do działalności statutowej Instytutu Książki wskazując, że uchylenie prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego
w L. rodziłoby nieprzewidywalne konsekwencje dla zawartych umów wydawniczych i stanowiłoby poważne zagrożenie
dla bezpieczeństwa obrotu prawnego w Polsce. (odpowiedź na wniosek, k. 84-87)
Pismem złożonym w dniu 26 listopada 2012 roku w odpowiedzi na wniosek, uczestnik postępowania – Skarb Państwa
reprezentowany przez Wojewodę (...) wniósł o oddalenie wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że interes wnioskodawcy
nie stanowi przesłanki do zmiany daty śmierci H. G., która wynika z prawomocnego postanowienia Sądu, funkcjonującego
w obrocie prawnym przez 58 lat, przy czym uczestnik zastrzegł, że jego stanowisko może ulec zmianie w przypadku
udowodnienia innej daty śmierci H. G.. (odpowiedź na wniosek, k. 172-173)
Na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 roku, uczestnik M. P. przyłączył się do wniosku, zaś uczestnik Skarb Państwa –
Wojewoda (...) wniósł o oddalenie wniosku, jako nieudowodnionego.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 roku, wnioskodawca wniósł o stwierdzenie zgonu H. G. na dzień 7 sierpnia 1942
roku, godzinę 24:00 podnosząc, że jest to najbardziej prawdopodobna data śmierci. Stanowiska pozostałych uczestników
nie uległy zmianie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
H. G. urodził się dnia (...) w W., był synem adwokata J. G. (1) i C. G. z domu G.. (odpis zupełny aktu urodzenia H. G.
k. 32-33)
2