kolei wynikało, że gdy zostanie zawarte małżeństwo między osobami wyznania mojżeszowego rabin lub inny duchowny, który dopełnił obchodu religijnego powinien udać się ze świadkami i narzeczonymi do urzędnika utrzymującego akta stanu cywilnego a ten według udzielonych mu objaśnień powinien sporządzić akt małżeństwa w sposób opisany w art. 58 Prawa małżeńskiego. Art. 58 Prawa małżeńskiego określał co powinien zawierać tzw. akt cywilny. Jednym z jego elementów (pkt 8) było oświadczenie duchownego, że małżeństwo religijne zostało zawarte. Art. 231 Prawa małżeńskiego z 1836 r. stanowił, że dowodem zawartego małżeństwa będzie akt sporządzony po dopełnieniu religijnego obrzędu w myśl art. 58 tego Prawa. Art. 232 ww. aktu prawnego stanowił, że gdyby księgi utrzymywane nie były, zaginęły, lub gdyby akt w nich spisany został wydarty lub uległ zniszczeniu zawarte małżeństwo może być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Dowód z dokumentów lub zeznań świadków mógł być dopuszczony także wówczas, gdy akt nigdy nie był spisany, a znajdowały się ślady zawartego małżeństwa bądź to w księgach stanu cywilnego bądź w księgach kościelnych. Skoro w świetle art. 232 Prawa małżeńskiego z 1836 r. można było ustalić, iż małżeństwo zostało zawarte mimo niesporządzenia aktu cywilnego, to oznacza to że dla zawarcia małżeństwa akt cywilny nie miał konstytutywnego znaczenia, a jedynie znaczenie dowodowe. Tym samym zawarcie małżeństwa następowało z chwilą dopełnienia czynności wynikających z wymogów stawianych przez przepisy prawa religijnego. Sprawy związane ze sporządzaniem aktu stanu cywilnego dokumentującego zawarcie związku małżeńskiego przez wyznawców religii mojżeszowej regulowały też przepisy kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego (art. 71 – 142) oraz również postanowienie Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego z dnia 7 września 1830 r. o zaprowadzeniu okręgów dozorów bóżniczych i oznaczeniu powinności rabinów (Dz. pr. t. XIII, str. 147). Zostały one uchylone dopiero na mocy art. IV pkt 5 i 8 dekretu z dnia 25 września 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. Nr 48, poz. 273). Ww. postanowienie Rady Administracyjnej Królestwa zostało wydane w wykonaniu art. 93 kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego, który stanowił, że względem żydów urządzenia administracyjne przepiszą szczególne środki, dążące do ścisłego wykonania przepisów prawa o aktach stanu cywilnego. W powołanym przez Sąd I instancji opracowaniu Jakuba Kirszrota "Prawa żydów w Królestwie Polskim zarys historyczny" zawarte zostało stwierdzenie, że Komisja rządowa sprawiedliwości zawiadomiła Komisję rządową spraw wewnętrznych, iż "przy prowadzeniu na drodze kryminalnej rozmaitych spraw przeciwko starozakonnym, po zbadaniu niektórych żydów i rabinów, osiągnięte zostało to nieomylne przekonanie, że znaczna część żydów uboższych i mniej oświeconych zawiera i zrywa związki małżeńskie, bez udziału władz prawem oznaczonych, bez żadnych form, aktów piśmiennych, ani kontroli, bez zadość uczynienia najistotniejszym warunkom, do ważności małżeństwa przez prawo wymaganym, że żydzi owi, płodząc dzieci w związkach przez prawo za żadne uważanych, lub jako cudzołożne potępianych, meldują je urzędnikom stanu cywilnego i policji za dzieci prawe; że akta urodzenia takich dzieci, na deklaracji fałszywej świadków oparte, są fałszem, przez co nie tylko, prawa cywilne są pomijane i gwałcone, ale nawet czyny kryminalne fałszu i cudzołóstwa uchodzą bezkarnie. Mając zaś na względzie, że przepisy prawa cywilnego i kodeksu kar do tych nadużyć zastosować się dające są dostateczne i jasne i nie zachodzi potrzeba żadnych w nich zmian, uzupełnień lub ulepszeń na drodze prawodawczej, wnosi o rozciągnięcie ściślejszego dozoru nad wykonawcami istniejących przepisów, oraz o czuwanie nad ruchem, zmianami i kontrolą ludności żydowskiej. Z tych względów Komisja rządowa spraw wewnętrznych w postanowieniu z dnia 10/22 października 1859 r. poleciła: 1) aby do ściślejszej kontroli ludności żydowskiej, a przez to dla ułatwienia możności wyśledzenia gnieżdżącej się pośród niej nadużyć, i obmyślenia przeciwko takowym środków zaradczych, przy spisywaniu ludności lub zaciąganiu do ksiąg ludności żydów nowoprzybyłych, tak do miast, jako też wsi, żądano od osób mieniących się być małżonkami złożenia dowodu piśmiennego legalności ich związku, to jest aktu przez właściwego urzędnika stanu cywilnego spisanego, i na tej dopiero zasadzie wciągano ich do ksiąg ludności, jako małżonków. 2) aby po urodzeniu się każdego dziecka w rodzinie żydowskiej, wymagano nie tylko spisywania metryki jego urodzenia, ale nadto złożenia zarazem aktu małżeństwa jego rodziców, przez urzędnika stanu cywilnego wydanego, i na mocy takowego jedynie aktu, w księgach stanu cywilnego zapisywano dziecko urodzone za prawe 3) aby władza administracyjnopolicyjna za dostrzeżeniem względem żydów uchybienia przeciwko przepisom o aktach stanu cywilnego, donosiła o tem wprost od siebie prokuratorowi Królewskiemu przy właściwym Trybunale cywilnym. W tymże duchu wydane też zostało postanowienie tejże Komisji z dnia 18 lutego/1 marca 1860 r. za Nr 3675)". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ww. postanowienie Komisji z dnia 18 lutego/1 marca 1860 r. jest aktem niższego rzędu w stosunku do Prawa małżeńskiego z 1836 r. i zawarte w nim wskazówki odnośnie do sposobu postępowania urzędników państwowych w odniesieniu do osób narodowości żydowskiej nie mogły modyfikować przepisów Prawa małżeńskiego. W oparciu o zawarte w tym postanowieniu rozwiązania nie można uznać, że w świetle przepisów 10