Wyrok SN z 10.02.2016 r., I CSK 231/15, Legalis nr 1508598
Ochrona kultu pamięci osoby zmarłej - publikacja informacji o osobie po jej śmierci; warunki uznania faktu za przyznany
Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Cywilna
z dnia 10 lutego 2016 r.
I CSK 231/15
Teza
I.
1. Po śmierci przedstawionej w określonej publikacji osoby przedmiotem ochrony nie są jej dobra osobiste, mogą nim
być natomiast dobra osobiste jej osób bliskich.
2. Okoliczność, iż po śmierci przedstawionej w publikacji osoby przedmiotem ochrony nie są jej dobra osobiste, lecz
dobra osób bliskich, może wpływać w istotny sposób na rozszerzenie katalogu sytuacji usprawiedliwiających naruszenie
dóbr osobistych w świetle art. 5 KC. W myśl tego poglądu zasadniczo, oczywiście wtedy, gdy chodzi o rozpowszechnianie
informacji prawdziwych, interes społeczny może uzasadniać naruszenie kultu pamięci osoby zmarłej. Chodzi tu zwłaszcza o takie interesy społeczne, jak rozwój nauki czy rozpowszechnianie wartościowych rezultatów twórczości. Mogą one
usprawiedliwiać np. ujawnienie „kompromitujących" szczegółów z życia prywatnego osoby nieżyjącej, bliskiej powodowi i to nie tylko w dziele naukowym czy biografii. Uwag tych nie należy jednak utożsamiać z pełną swobodą rozpowszechniania w pracach naukowych (informacyjnych) dowolnych wiadomości o zmarłych. Również wówczas niezbędne
jest bowiem „wyważanie" między znaczeniem ujawnionej informacji dla realizacji interesu społecznego a dolegliwością
dotykającą osobę w związku z naruszeniem kultu pamięci nieżyjącej osoby bliskiej.
opubl. Legalis.
II.
Artykuł 230 KPC może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy wynik rozprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że
strona przeciwna nie zamierzała zaprzeczyć faktom.
opubl. OSNC 2017/C/50.
Argumenty prawne - ważne fragmenty uzasadnienia
„Przepis art. 230 KPC reguluje tzw. przyznanie dorozumiane, będące jednym ze sposobów bezdowodowego ustalania
faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi on, że gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej
o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Zarówno w literaturze jak i
orzecznictwie podkreśla się, że w sytuacji, gdy strona nie wypowie się co do faktów przytoczonych przez stronę przeciwną, sąd nie może tylko z tej przyczyny uznać tych faktów za przyznane, ponieważ zastosowanie przytoczonego przepisu
jest możliwe tylko wówczas, gdy sąd weźmie pod uwagę wynik całej rozprawy. Oznacza to, że Sąd musi powziąć - na
podstawie wyniku całej rozprawy, czyli wszystkich okoliczności sprawy, całego materiału procesowego - przekonanie,
że strona nie zamierzała i nie zamierza zaprzeczyć istnieniu faktów przytoczonych przez stronę przeciwną. W razie wątpliwości nie można stosować przepisu art. 230 KPC (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1937 r., C III
171/36, Zb. Urz. 1938, poz. 195, z dnia 18 czerwca 2004 r., II CK 293/03, nie publ., i z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK
298/10). W orzecznictwie wyrażono też pogląd, że fakt niezaprzeczony może być uznany za przyznany tylko wtedy, gdy
strona przeciwna wiedziała, że posłuży on - tak jak fakty oparte na dowodach - do dokonania ustaleń; obowiązkiem sądu
jest więc uprzedzenie strony o konsekwencjach nie wypowiedzenia się co do tego faktu (por. wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 19 kwietnia 2005 r., V CK 260/05).”
1