Postanowienie SN z 05.03.2015 r., III KK 274/14, Legalis nr 1330104
Znamiona przestępstwa obrazy uczuć religijnych
Postanowienie
Sądu Najwyższego - Izba Karna
z dnia 5 marca 2015 r.
III KK 274/14
Teza
1. Forma artystyczna lub cel naukowy działania mającego charakter znieważający nie powodują same przez się wyłączenia
odpowiedzialności karnej za obrazę uczuć religijnych bądź znieważenie publiczne przedmiotu czci religijnej.
2. Znamiona przestępstwa określonego w art. 196 KK wypełnia jedynie takie znieważenie przedmiotu czci religijnej, które
ma miejsce publicznie. Publiczny charakter przestępstwa z art. 196 KK sprowadza się do tego, że znieważenie przedmiotu
czci religijnej może zostać dostrzeżone przez większą lub bliżej nieokreśloną liczbę osób. Znamię publiczności nie jest
spełnione, jeśli zachowanie polegające na znieważeniu zostało zarejestrowane i przekazane następnie za pośrednictwem
prasy drukowanej bądź przekazu, internetowego szerszej grupie osób. Osoba, która publikuje taki przekaz może natomiast
wypełniać znamiona przestępstwa określonego w art. 196 KK. W konsekwencji nie wypełnia znamion przestępstwa określonego w art. 196 KK zachowanie adresowane do osoby lub grupy osób, które dobrowolnie wyrażają zgodę na kontakt
z treściami, które mogą prowadzić do obrazy uczuć religijnych.
Argumenty prawne - ważne fragmenty uzasadnienia
„Obraza uczuć religijnych jest takim zachowaniem sprawcy, które w odczuciu konkretnej osoby lub grupy osób, a
także w ocenie obiektywnej odbierane jest jako obelżywe i poniżające ich uczucia religijne (J. Wojciechowska, w: A. Wąsek, R. Zawłocki, Kodeks karny. Część szczególna, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 899). Poniżający lub obelżywy charakter
określonych zachowań należy oceniać obiektywnie, z "uwzględnieniem przekonań, panujących w kręgu kulturowym, z
którego wywodzi się pokrzywdzony" (R. Paprzycki, Prawnokarna analiza zjawiska satanizmu w Polsce, Kraków 2002,
s. 402), przyjmując jako wzorzec przeciętnego członka danej grupy wyznaniowej (A. Wąsek, Przestępstwa przeciwko
przekonaniom religijnym "de lege lata" i "de lege frerenda", "Państwo i Prawo" 1995, nr 7, s. 36, także W. Wróbel, w: A.
Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczególna, t. II, wyd. 4, Warszawa 2013, s. 657 - 658). Zachowanie to może przybrać
formę wypowiedzi słownej, gestów, pisma, obrazów, przekazu filmowego. Może więc mieć postać werbalną (obelżywe
słowa), pisemną (książka, artykuł, ulotka), plastyczną (rysunek, obraz, rzeźba, instalacja, satyra rysunkowa). Może przybrać także formę parodii, obrazu scenicznego bądź filmowego. Stwierdzenie, że określone zachowanie stanowi obrazę
uczuć religijnych lub jest znieważeniem przedmiotów czci religijnej, powinno być - jak słusznie stwierdzono - dokonane
z uwzględnieniem społecznych norm kulturowo-obyczajowych i powszechnie przyjętych kryteriów oceny (wyrok SN z
17 lutego 1993 r., sygn. II KRN 24/92, "Wokanda" 1993, nr 10, s. 8). Obrazą uczuć religijnych jest znieważenie publiczne
przedmiotu czci religijnej lub miejsca przeznaczonego do publicznego wykonywania obrzędów religijnych. Pod pojęciem
"przedmiotu czci religijnej" rozumie się zwykle przedmiot, który przez określoną wspólnotę religijną, kościół lub związek
wyznaniowy uznany jest za przedmiot kultu, godny najwyższego szacunku, a niekiedy wręcz uwielbienia.”
Patrz podobne
„Forma artystyczna lub cel naukowy działania mającego charakter znieważający, nie powoduje sam z siebie wyłączenia odpowiedzialności karnej za obrazę uczuć religijnych bądź znieważenie publiczne przedmiotu czci religijnej. Cel
kreacji artystycznej może zakładać, iż w sposób konieczny dojdzie do znieważenia przedmiotu czci religijnej lub miejsca
przeznaczonego do publicznego wykonywania obrzędów religijnych.”
Patrz podobne
„Niemniej, zdaniem Sądu Najwyższego, darcie Pism Świętego, nawet w toku przekazu artystycznego, podczas występu zespołu muzycznego, stanowić może wyraz pogardy wobec przekazu ważnego dla wyznawców wiary chrześcijańskiej,
niezależnie od tego czy Pismo Święte należałoby uznać za przedmiot czci religijnej, czy też nie.”
1