dzenie nieważności tej decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku Związku Gmin o ponowne rozpoznanie sprawy Minister decyzją
z dnia (...) sierpnia 2003 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) lipca 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Związku Gmin, wyrokiem z dnia 26 marca 2004
r., I SA 2188/03 uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z (...) sierpnia 2003 r. i poprzedzającą
ją decyzję z (...) lipca 2003 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., iż nie jest oczywiste, że ZGWŻ, któremu
art. 7 ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich przyznaje określone uprawnienia i kompetencje
jeżeli idzie o organizację gmin wyznaniowych, nie ma legitymacji w postępowaniu o rejestrację podmiotu, który jego
zdaniem, opartym na analizie dokumentów rejestrowych - jest Gminą Ż. w rozumieniu tej ustawy. Zarzut taki nie może
być odparty teoretycznie, jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji, bez rzeczowej analizy dokumentacji, co do zasad
życia religijnego. Argumenty przedstawione przez Ministra są bowiem z kategorii wolności sumienia i wyznania i zasad
rejestracji kościołów, a nie interesu prawnego skarżącego w świetle art. 18 ustawy o wolności sumienia i art. 7 ustawy o
stosunku Państwa do gmin. Jeżeli bowiem nowo zarejestrowana gmina jest w założeniu typową gminą żydowską, Związek
Gmin ma prawo brać udział w postępowaniu rejestrowym z uwagi na uprawnienia przewidziane dla niego ustawą o
stosunku Państwa do gmin, odwołującą się do prawa wewnętrznego gmin wyznaniowych żydowskich.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r., OSK 959/04 oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności
decyzji z (...) lutego 2000 r. i decyzją z (...) października 2007 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z
wniosku Związku Gmin o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Minister uznał, że w sytuacji gdy organ nie stwierdził
w sprawie interesu (obowiązku) prawnego strony żądającej wszczęcia postępowania albo wobec której wszczął postępowanie z urzędu, nie przechodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a postępowanie kończy wydaniem decyzji o
umorzeniu postępowania w sprawie.
Minister wskazał, że obowiązany był do ustalenia, czy Związek Gmin posiada legitymację do występowania w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i do dokonania analizy, czy A. pozostaje "typową gminą żydowską" w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich
w RP. Dokonanie tej analizy nie prowadziło do badania istoty sprawy i w konsekwencji do merytorycznego rozpatrzenia
sprawy, lecz miało na celu wyjaśnienie kwestii wstępnej, tj. legitymacji Związku Gmin do występowania w postępowaniu
o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie wpisu do rejestru.
Związek Gmin przy piśmie z 12 stycznia 2006 r. przedstawił opinię Naczelnego Rabina P - M.S. oraz fotokopię strony
811 Encyklopedii Judaica wydanej w języku angielskim, bez przedstawienia tłumaczenia na język polski. Z powołanej
opinii Naczelnego Rabina P. wynika, iż od ponad 2.000 lat Ż. organizowali się w społeczności - gminy (kahal lub kehila),
powstawały społeczności żydowskie w I. i B. Społeczność oferowała religijne, sądownicze, finansowe i socjalne usługi
dla swoich członków. Cmentarz i synagoga odgrywały zasadniczą rolę w każdej społeczności. Każda liczniejsza wspólnota miała kilka domów modlitwy; utrzymywała i nadzorowała rzeźnię, była też mykwa. Zadaniem gminy było też zaopatrzenie w koszerną żywność jak również sprzedaż etrogów. Mianowanie rabina w gminach występuje dość wcześnie
w Zachodniej Europie. Po długim okresie niepewności jego urząd zostaje stopniowo usankcjonowany. Jest akceptowane
w żydowskim świecie, że każda organizacja, która zostaje założona z jej ustawowymi wymaganiami, a które zostały opisane w niniejszym tekście stanowi gminę. A zatem definicją kehili jest organizacja, która charakteryzuje się wszystkimi
czynnikami wymienionymi wyżej.
W związku z powyższą opinią Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Ministerstwa
zwrócił się do dra hab. Z.P., pracownika Instytutu Religioznawstwa UJ o wyrażenie opinii, czy A. jest typową gminą
żydowską.
Badając m.in. wspomnianą opinię Naczelnego Rabina P. oraz deklaracje wyznaniowe A. dr hab. Z.P. w opinii z 29 września
2006 r. zalicza tę Gminę do tradycji liberalnej właściwej dla judaizmu reformowanego.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Związek Gmin i gminy żydowskie należące do tego Związku
mają charakter ortodoksyjny, co potwierdza Przewodniczący Związku. Różnice pomiędzy A., a gminami żydowskimi
należącymi do Związku Gmin, w szczególności różnice co do zasad życia religijnego, upoważniają do stwierdzenia, że
A. nie jest typową gminą żydowską w rozumieniu ustawy z 1997 r. Z tego też powodu Związek Gmin nie jest stroną
postępowania w sprawie wpisu A. do Rejestru.
Związek Gmin wywodzi swój interes prawny z art. 3, 7 i 24 ustawy z 1997 r., podczas gdy przepisy tej ustawy nie
mają zastosowania w postępowaniu rejestrowym, prowadzonym przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
2