Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 25 października 2022 r. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z (...) września 2022 r. Nr (...) o udzieleniu
Gminie G. pozwolenia nr (...) na prowadzenie badań archeologicznych w ramach realizacji prac związanych z zagospodarowaniem Parku W. na działce nr (...) w G..
Przechodząc do oceny ww. rozstrzygnięć organów konserwatorskich należy w pierwszej kolejności zauważyć, że
decyzja organu I instancji została wydana po rozpatrzeniu wniosku Gminy G. złożonego w dniu 25 sierpnia 2022 r.
i dotyczącego prowadzenia badań archeologicznych wyłącznie na działce nr ew. (...). Jak słusznie wyjaśnił przy tym
Minister, uprzednio wydana na wniosek Gminy G. z 24 stycznia 2022 r. decyzja z (...) marca 2022 r. Nr (...), pozwalająca
na prowadzenie prac archeologicznych na wszystkich trzech działkach nr ew. (...), (...) i (...) przy ul. P. w m. G., została
uchylona ostateczną decyzją Ministra z 26 lipca 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.343.2022.BS. Jednocześnie istotne jest,
że postępowanie w tej sprawie zostało przez (...)WKZ ostatecznie umorzone z uwagi na cofnięcie wniosku Gminy z 24
stycznia 2022 r.
W tych okolicznościach nie było przeszkód do rozpoznania przez organ I instancji nowych wniosków Gminy G., w
tym wniosku obejmującego prowadzenie prac archeologicznych na działce nr ew. (...) przy ul. P. w G..
W ocenie Sądu, z punktu widzenia prawidłowości wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia nie miała już
żadnego znaczenia podnoszona w odwołaniu Stowarzyszenia okoliczność, że decyzja ta została wydana jeszcze przed
doręczeniem skarżącemu orzeczenia z (...) września 2022 r. Nr (...), umarzającego postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych na wszystkich działkach nr ew. (...), (...) i (...). Kontrolowana przez
organ odwoławczy w niniejszej sprawie decyzja (...)WKZ z (...) września 2022 r. Nr (...), udzielającą pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych na działce nr (...), została bowiem wydana już po zapadnięciu orzeczenia umarzającego
wcześniej prowadzonego postępowania, a ponadto - w chwili orzekania przez Ministra w postępowaniu odwoławczym,
rozstrzygnięcie z (...) września 2022 r. Nr (...), było już ostateczne i prawomocne.
Tutejszy Sąd za trafną uznał również argumentację organu odwoławczego, który podkreślił, że wbrew zarzutom Stowarzyszenia, decyzja kasatoryjna tego organu z 26 lipca 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.343.2022.BS nie została zaskarżona do WSA w Warszawie i jest prawomocna.
Jak już wspomniano, w niniejszej sprawie, (...)WKZ po rozpatrzeniu wniosku Gminy G. z 25 sierpnia 2022 r., decyzją
z (...) września 2022 r. Nr (...), udzielił Gminie pozwolenia nr (...) na prowadzenie badań archeologicznych w ramach
realizacji prac związanych z zagospodarowaniem Parku W. na działce nr (...) w G., na cele rozwoju społecznego, wskazując
współrzędne geodezyjne oraz szczegółowy zakres i sposób prowadzenia badań (...), z terminem ważności pozwolenia:
od uprawomocnienia się decyzji do 31 grudnia 2022 r. oraz nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W
sentencji powyższego orzeczenia wymieniono szczegółowy zakres i sposób prowadzenia badań.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 5 u.o.z.o.z., prowadzenie badań archeologicznych wymaga pozwolenia wojewódzkiego
konserwatora zabytków.
Z decyzji organu I instancji wynika, że udzielone pozwolenie zostało wydane w związku z realizacją przez Gminę G.
prac związanych z zagospodarowaniem Parku W. w G. na cele rozwoju społecznego. W wydanym pozwoleniu (...)WKZ
określił szczegółowe warunki i sposób prowadzenia badań, który polega m.in. stałym pobycie archeologa w trakcie prac,
obejmującym nadzór nad całością prowadzonych w ramach inwestycji robót ziemnych, prowadzenie szczegółowej dokumentacji, a także - w przypadku odkrycia nawarstwień, obiektów archeologicznych przeprowadzenie badań ratowniczych
z eksploracją, rejestracją i dokumentowaniem elementów osadniczych.
Wymaga jednakowoż przypomnienia, że teren działki nr ew. (...) w G., której dotyczy przedmiotowe pozwolenie nie
został objęty ochroną indywidualną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków. Kwestia ta została szczegółowo i wyczerpująco omówiona w znajdującej się w aktach sprawy decyzji (...)WKZ z (...) sierpnia 2021 r. o wpisaniu do rejestru
zabytków pod numerem (...) - terenu dawnego cmentarza żydowskiego. Wpis ten objął wyłącznie obszar działki nr ew.
(...) w G., zaś w ww. decyzji nie znaleziono podstaw do przyjęcia, że teren dawnego cmentarza żydowskiego obejmował
również działkę nr ew. (...).
Powyższe ustalenia prowadzą do jednoznacznego wniosku, że udzielenie pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych na działce nr ew. (...) nie wymagało opinii Związku (...), przewidzianej w porozumieniu zawartym w dniu
2 grudnia 2018 r. pomiędzy Generalnym Konserwatorem Zabytków a Związkiem (...) w RP oraz Naczelnym Rabinem
Polski. Niemniej, jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy, Komisja (...) do spraw cmentarzy w piśmie
z 17 września 2020 r. pozytywnie zaopiniowała zmiany w projekcie inwestycji, w tym urządzenie na działkach nr (...)
i (...) terenów zielonych, niewymagających znacznej ingerencji w grunt. Co więcej, w piśmie z 7 października 2022 r.
4