Postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art.
145 § 1 i art. 145a § 1 KPA okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania.
Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nr (...) z dnia (...) marca
2011 r., utrzymującej w mocy decyzję nr (...) z dnia (...) stycznia 2011 r. o odmowie potwierdzenia, że W. N. jako dziecko
została odebrana rodzicom w celu poddania eksterminacji i w celu przymusowego wynarodowienia.
Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są
szczegółowo uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Wniesienie podania o wznowienie postępowania i termin do jego wniesienia uregulowane zostały w art. 148 § 1 i 2
KPA Zgodnie z tym artykułem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który
wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o
okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie
postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 KPA biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Zgodnie z art. 150 § 1 KPA organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję
w ostatniej instancji. Skoro postępowanie wznowieniowe w przedmiotowej sprawie dotyczy ostatecznej decyzji Prezesa
Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia (...) marca 2011 r., który
wydał decyzję jako organ odwoławczy, to organ ten był właściwy do wszczęcia postępowania wznowieniowego mającego
na celu weryfikację ww. decyzji.
W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła W. N. Wniosek w tym przedmiocie zawarła
w piśmie z dnia 30 maja 2014 r., które wpłynęło do organu w dniu 16 czerwca 2014 r.
Wpłynięcie do organu wniosku o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w ramach którego organ
bada istnienie przesłanek formalnych do wznowienia postępowania. Ustala m.in. czy podanie wniósł podmiot będący
stroną w postępowaniu, czy podanie zostało złożone we właściwym terminie, czy powołane są w nim ustawowe przesłanki wznowienia. Jedynie w sytuacji, gdy przesłanką wznowieniową jest art. 145 § 1 pkt 4 KPA, to w postępowaniu
wstępnym organ nie bada czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym
kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny organu w postępowaniu prowadzonym po
wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 1 KPA Jeżeli w wyniku postępowania wstępnego organ stwierdzi, że
wniosek spełnia przesłanki formalne, to organ zobowiązany jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania na
podstawie art. 149 § 1 KPA Jeżeli natomiast przesłanki formalne nie będą spełnione, wówczas wznowienie postępowania będzie niedopuszczalne i organ zobowiązany będzie wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na
podstawie art. 149 § 3 KPA Na tym etapie postępowania bada się jedynie istnienie przesłanek formalnych wznowienia
postępowania. Niedopuszczalne jest natomiast badanie wystąpienia przyczyn wznowienia postępowania, gdyż na tym
etapie postępowania wystarczy powołanie się na jedną z podstaw, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1-5 i art. 145a § 1
KPA i tylko uprawdopodobnienie okoliczności ich wystąpienia.
W przedmiotowej sprawie organ uznał, iż przesłanki formalne do wznowienia postępowania zaistniały i 26 czerwca 2014
r. wydał postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 KPA). Następnie organ przystąpił do przeprowadzenia
postępowania wyjaśniającego (rozpoznawczego), w którym najpierw bada przyczyny wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 2 KPA przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a KPA oraz
– w razie pozytywnego wyniku tych czynności – przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i
rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.
W przepisach art. 151 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 151 § 2 KPA zostały precyzyjnie określone wszystkie trzy
rodzaje rozstrzygnięć, jakie organ może podjąć po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego.
W przedmiotowej sprawie podstawami wznowieniowymi rozważanymi w sprawie, stosownie do wniosku skarżącej z dnia
(...) maja 2014 r. i postanowienia z (...) czerwca 2014 r., były przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5, 7 i 8 KPA.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 KPA, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą
na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane
3