W.z dnia 11 maja 1948 r., sygn. akt (...) (k. 151 tych akt), z którego wynika wprost, że A. G. (1) była obywatelem polskim,
narodowości polskiej;
5) art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji poprzez ustalenie, że M. G. zadeklarowała
przynależność do narodowości niemieckiej, przy braku na tę okoliczność jednoznacznych dowodów, a w szczególności
nie uwzględnienie faktu, że osoba ta nie została objęta aktem oskarżenia w sprawie sygn. akt (...)Sądu Okręgowego w
W., a także brak jest wyroku skazującego tę osobę za przestępstwo odstępstwa od narodowości polskiej.
Wskazując na powyższe powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez ustalenie, że przejęcie na
rzecz Skarbu Państwa nieruchomości opisanej w księdze wieczystej (...) o powierzchni 14 ha 94a 5 m2, położonej w
G., która postanowieniem Sądu Powiatowego w G. z dnia 15 marca 1956r., Dz. KW Nr (...), została przeniesiona do
księgi wieczystej nr KW (...), nastąpiło bez podstawy prawnej; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu (k-307-322).
Skarb Państwa w zażaleniu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 102 k.p.c. wnosząc o jego zmianę
poprzez zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k-292-294).
Pozwani w odpowiedziach na apelację wnosili o jej oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz każdego z nich
kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą według norm prawem przepisanych (k-350-358, 363-369).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja i zażalenie nie są uzasadnione i w związku z tym podlegają oddaleniu.
Spośród pięciu zarzutów zawartych w apelacji tylko jeden ujęty wyżej w punkcie 2 dotyczy podstawowej dla tego sporu
kwestii istnienia interesu prawnego powódki w dochodzonym żądaniu ustalenia.
Nie wymaga szerszego komentarza, że powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego może być uwzględnione
tylko wtedy gdy powód wykaże dwie przesłanki wymagane art. 189 k.p.c. - po pierwsze, że ma interes prawny w
ustaleniu i po drugie udowodni prawdziwość swojego twierdzenia o tym, że dany stosunek lub prawo rzeczywiście
istnieje lub nie przy żądaniu negatywnego ustalenia. Pierwsza z nich warunkuje określony skutek tego powództwa,
decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, a wykazanie istnienia drugiej ma
znaczenie dla oceny merytorycznej zasadności powództwa. Przy czym omawiany przepis, pomimo zamieszczenia go
w Kodeksie postępowania cywilnego, ma charakter materialnoprawny, gdyż stanowi podstawę dochodzenia roszczeń
(por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 149/11, LEX nr 1250574 i z dnia 27 czerwca
2001 r., II CKN 898/00, LEX nr 52613 oraz uchwałę tego Sądu z dnia 19 listopada 1996r., III CZP 115/96, OSNC 1997
r., nr 4, poz. 35).
Sąd Okręgowy pomimo stanowczo wyrażonego stanowiska o braku interesu prawnego powódki, zbadał jednak
szczegółowo również i drugą przesłankę, a w związku z merytorycznym wynikiem tego badania w apelacji
sformułowane zostały wszystkie pozostałe zarzuty (ujęte w punktach 1,3-5). O ile jednak Sąd pierwszej instancji uczynił
to niejako z ostrożności tłumacząc się niejednolitością orzecznictwa w tym zakresie, o tyle Sąd odwoławczy mając
już konkretnie sformułowane zarzuty apelacji musi respektować wyprzedzający, w stosunku do przesłanki zasadności
powództwa, charakter przesłanki interesu prawnego. Podzielenie zatem oceny Sądu Okręgowego, że powódka
nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. do wytoczenia powództwa o ustalenie, że przejęcie
na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło bez podstawy prawnej stanowi samodzielną i
wystarczającą podstawę do oddalenia apelacji. Tym samym niekonsekwentne, a przede wszystkim niedopuszczalne
(także ze względu na możliwość czynienia odmiennych ustaleń w dalej idących sporach) byłoby rozważanie przez Sąd
Apelacyjny merytorycznych zarzutów skarżącej zmierzających do badania czy prawidłowo Sąd Okręgowy ustalił, że
na dzień 13 września 1944r. zachodziły przesłanki z art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o reformie rolnej do przejścia na Skarb
Państwa własności przedmiotowej nieruchomości. Na ten aspekt procedowania w postępowaniu drugoinstancyjnym