Sąd Okręgowy wezwał do udziału w sprawie jako reprezentanta Skarbu Państwa dodatkowo Starostę (...) jako
organ podejmujący za Skarb Państwa czynności w postępowaniach sądowych w sprawach o własność lub inne prawa
rzeczowe a także dotyczącym roszczeń majątkowych podlegających zaspokojeniu przez Skarb Państwa na podstawie
art. 23 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział (...) w L. nie uznawała powództwa i wnosiła o jego oddalenie oraz
zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Obok
wywodu dotyczącego przesłanek z art. 2 ust. 1 lit b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej ponosiła, że powództwo
M. H. (...) B. nie zasługiwało na uwzględnienie również z uwagi na brak po jej stronie interesu prawnego w rozumieniu
art. 189 k.p.c. Co do zasady bowiem właściciel nieruchomości rolnej, przejętej bezpodstawnie przez Skarb Państwa na
podstawie przepisów dekretu (...) Komitetu (...) z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie będzie
miał interesu prawnego w ustaleniu jego prawa własności w drodze powództwa z art. 189 k.p.c., jeżeli będzie mu już
przysługiwało roszczenie o wydanie nieruchomości lub o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem
prawnym, dla których to roszczeń prawo własności stanowić będzie przesłankę rozstrzygnięcia, a wyrok ustalający
takie prawo stanowiłby jedynie ułatwienie dowodowe. Ponadto utrzymywał, iż powódka nie wskazała w pozwie, iż
chciałaby skorzystać z prawa do pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o
gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r., a to z uwagi na treść art. 216a pkt 1 tej ustawy. W jego ocenie
w takim bowiem wypadku powódka nie ma interesu prawnego w znaczeniu użytym w art. 189 k.p.c., w dochodzeniu
ochrony swoich praw w drodze powództwa o ustalenie. W myśl zgodnych poglądów judykatury strona nie ma interesu
prawnego w ustaleniu prawa, jeśli ma być ono tylko przesłanką rozstrzygnięcia dalej idącego żądania, a tak właśnie
jest w niniejszej sprawie, że w sytuacji, gdy powód obejmuje żądaniem ustalenia, że Skarb Państwa nie nabył własności
nieruchomości, wyłącznie nieruchomości nadal będące własnością Skarbu Państwa, może uzyskać skuteczniejszą
ochronę w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Postępowanie to, w
odróżnieniu od procesu o ustalenie, może doprowadzić nie tylko do ustalenia, że Skarb Państwa nie nabył własności
nieruchomości, ale jednocześnie ujawnić prawo własności powoda, co zapewni mu dalej idącą ochronę.
Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Obrony Narodowej i Starostę (...), a zastępowany przez Prokuratorię
Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa
- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Prokuratoria Generalna podobnie jak WAM przytaczała argumenty dotyczące przejęcia przez Skarb Państwa
nieruchomości położonej w G. o powierzchni 14,9405 ha na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września
1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przede wszystkim jednak podnosiła, iż powódka żądając ustalenia braku
podstaw przejęcia z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu
art. 189 k.p.c. Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego wywodziła, że interes prawy stanowi przesłankę
merytoryczną powództwa o ustalenie, a w przypadku gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z którym
powodowi służy roszczenie o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie, znoszenie), wyłączona jest możliwość
skutecznego wystąpienia z powództwem o ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza,
a rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru przesłankowego. Powództwo bowiem o
ustalenie nie może zmierzać do uzyskania dowodów, które miałyby zostać wykorzystane w innym postępowaniu.
Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 7 maja 2013r. oddalił powództwo i nie obciążył powódki obowiązkiem
zwrotu kosztów procesu, opierając swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i wnioskach:
M. G. z domu F. pochodziła z rodziny niemieckiej, która osiedliła się na terytorium Polski. Do czasu zawarcia
związku małżeńskiego z H. G., mieszkała w G.. Potem wyprowadziła się do B.. Około 1904r. zamieszkała w W. i
mieszkała tam do śmierci swojego męża H., który był profesorem w gimnazjum. W wydanych w 1925r. małżonkom
G. dowodach osobistych wskazano polskie obywatelstwo, wyznanie augsbursko – ewangelickie, posiadaną znajomość
języka niemieckiego i rosyjskiego. M. G. i jej mąż H. G. byli współwłaścicielami nieruchomości ziemskiej „K. A. nr(...)o
łącznej powierzchni około 14,9405 ha. W 1932 r. zmarł H. G., pozostawiając żonę M. G. i cztery córki: A. B. (...) G.,
A. G. (1), J. F. (...) G. i E. K. (...) G.. Nieruchomość ziemska „K. A. nr(...)” w wyniku spadkobrania stała się własnością