lat pamięć świadka na ten temat mogła ulec naturalnemu zatarciu lub osłabieniu (zwłaszcza, że świadek jest osobą w już
podeszłym wieku, a O. K. zmarł gdy świadek miał ok. 10 lat lub mniej – czyli w bardzo odległej przeszłości).
23. W świetle zgromadzonych dowodów kontrowersyjne zeznania P. S. (pozyskane w ramach wykonania Europejskiego
Nakazu Dochodzeniowego przez Wielką Brytanię i zawierające zastrzeżenie o niemożności wykorzystania ich do innego
celu niż wskazane we wniosku o END) nie miały dla sprawy żadnego znaczenia. Ze wszystkich pozostałych dowodów
było dla Sądu jasne, że postanowienie z dnia 8 czerwca 1999 r. dotyczyło Z. K. (3) zmarłej w 1987 r. w L.. Byłoby dalece
bardziej nieprawdopodobne, gdyby zupełnym przypadkiem dokumenty zebrane w sprawie dotyczyły dwóch różnych Z.
K. (3) (obu zamężnych z lekarzem O.) albo jakaś osoba trzecia podszyła się pod Z. K. (3) po jej zaginięciu lub śmierci.
24. Sąd zwraca uwagę, że ostatecznie prokurator nadesłał do akt sprawy angielski akt zgonu, potwierdzający datę śmierci
Z. K. (3), oraz dokumenty z Archiwum Państwowego (niektóre w formie skanów do których dołączono pismo przewodnie
z AP) lub sądu wieczystoksięgowego, które wcześniej prokurator złożył w postaci kserokopii albo odpisu poświadczonego
za zgodność przez pracownika prokuratury. Sąd nie mógł więc podzielić zgłaszanych przez pełnomocnika M. K. (1)
wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów.
25. Wydruku informacji na temat cmentarza w C. i zawarte tamże daty urodzenia i zgonu Z. K. (3) nie podważają ustaleń,
których można dokonać na podstawie zebranych w sprawie innych dokumentów. Nie jest pewne, czy daty wskazane na
stronie internetowej są zgodne z danymi na samym nagrobku, jak też czy daty z nagrobka znajdują oparcie w jakichś oficjalnych dokumentach, czy też zostały wpisane „z pamięci” (już niedoskonałej) przez osobę, która ten nagrobek wystawiła.
26. Z racji wyżej wyjaśnionego braku wątpliwości co do tożsamości Z. K. (3), która pojawiała się w dokumentach przedłożonych przez prokuratora, Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego jako zbędny dla rozstrzygnięcia sprawy.
27. Niezgodność pomiędzy datą urodzenia Z. K. (3) z jej aktu urodzenia a rokiem wskazanym w postanowieniu o uznaniu
za zmarłą również nie podważa identyfikacji tych osób jako jednej i tej samej. W postępowaniu o uznaniu jej za zmarłą
data urodzin została podana przez B. H. według swojej własnej (bardzo ograniczonej, jak się okazało) wiedzy na temat
Z. K. (3), a nie na podstawie jakiegoś oficjalnego dokumentu. Stąd też data urodzenia wskazana w postanowieniu z dnia
8 czerwca 1999 r. jest tak samo wiarygodna, jak wskazana w postanowieniu data domniemanej śmierci.
Ocena prawna
28. Pomimo wykazania przez prokuratora, że data oznaczona w postanowieniu z dnia 8 czerwca 1999 r. nie jest prawdziwą
datą śmierci Z. K. (3), wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
29. Prokurator złożył wniosek o uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłą na podstawie art. 541 § 1 KPC Zgodnie z tym
przepisem wniosek o uchylenie postanowienia orzekającego uznanie za zmarłego albo stwierdzającego zgon może zgłosić
każdy zainteresowany. Sąd może także uchylić je z urzędu. W myśl art. 542 KPC w razie przeprowadzenia dowodu, że
osoba uznana za zmarłą albo której zgon został stwierdzony pozostaje przy życiu, sąd postanowienie uchyli. W wypadku
udowodnienia innej chwili śmierci niż oznaczona w postanowieniu o uznaniu za zmarłego, sąd uchyla postanowienie o
uznaniu za zmarłego tylko wówczas, gdy równocześnie stwierdza zgon.
30. Z art. 542 KPC wynika zatem, że w sytuacji, gdy osoba uznana za zmarłą nie żyje w chwili w czasie postępowania o
uchylenie postanowienia w sprawie uznania za zmarłą, nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku obiektywna niezgodność prawdziwej daty zgonu tej osoby z datą oznaczoną w postanowieniu o uznaniu za zmarłą. Drugim
warunkiem do uwzględnienia wniosku jest to, by zachodziły podstawy do stwierdzenia zgonu tej osoby. Zgodnie z art.
535 KPC do postępowania o stwierdzenie zgonu osoby, której śmierć mimo niesporządzenia aktu zgonu jest niewątpliwa,
stosuje się odpowiednio przepisy oddziału poprzedzającego ze zm. przewidzianymi w oddziale niniejszym. Oznacza to,
że postanowienie o stwierdzeniu zgonu Sąd wydaje w sytuacji, gdy śmierć osoby jest niewątpliwa a nie sporządzono aktu
zgonu.
31. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2002 r., sygn. III CKN 898/00, wskazał, że nie jest dopuszczalne
uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego osoby faktycznie zmarłej w braku podstaw do stwierdzenia zgonu (gdy
stosowny akt został sporządzony po śmierci tej osoby). Sąd Najwyższy zwrócił też uwagę, że jeśli został sporządzony
akt zgonu zgodny z rzeczywistym stanem rzezy, to wcześniejsze postanowienie o uznaniu za zmarłego nie ma w tym zakresie żadnej mocy dowodowej oraz nie spełnia i nie może spełniać w obrocie prawnym jakiejkolwiek funkcji. Podkreślił
również, że postanowienia sądu o uznaniu za zmarłego lub o stwierdzeniu zgonu, nie są "konkurencją" dla aktów stanu
cywilnego, lecz - w określonych sytuacjach - stanowią tylko ich podłoże.
5