Odnosząc się pierwszej kolejności do zarzutów podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, iż nie mogły one zostać uznane za usprawiedliwione.
Uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji niewątpliwie musi zawierać między innymi wskazanie okoliczności faktycznych, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia (art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 KPC). Podstawa faktyczna
rozstrzygnięcia obejmuje ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione oraz ocenę dowodów stanowiących podstawę
tych ustaleń. Ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek prawidłowego zastosowania prawa materialnego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art.
391 § 1 KPC może usprawiedliwiać podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania wyjątkowo wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie posiada wszystkich koniecznych elementów lub zawiera braki uniemożliwiające
przeprowadzenie jego kontroli kasacyjnej (zob. m.in. wyroki: z dnia 24 stycznia 2008 r., I CSK 347/07, z dnia 27 marca
2008 r., III CSK 315/07, z dnia 21 lutego 2008 r. III CSK 264/07). Ze względu na charakter postępowania apelacyjnego, dopuszcza się przy tym uproszczony sposób wskazania przez sąd drugiej instancji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia przez stwierdzenie, że podziela on ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, jeżeli - oczywiście - dokonuje takiej
ich oceny. Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia takiego wyraźnego stwierdzenia nie zawiera, jednak
argumentacja, którą posłużył się Sąd Okręgowy, nie pozostawia wątpliwości co do okoliczności faktycznych przyjętych
za podstawę rozstrzygnięcia oraz ich zgodności z ustaleniami dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji. Nie ma zatem
trudności w zrekonstruowaniu podstawy faktycznej zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji przeszkód do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej tego orzeczenia. Trafność wyprowadzonych przez Sąd Okręgowy wniosków i ocen nie
podlega weryfikacji w płaszczyźnie art. 328 § 2 w związku z art. 516, art. 382 § 1, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 KPC. Zarzuty
naruszenia tych przepisów należało zatem uznać za chybione.
Ocenę zarzutów wypełniających podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego wypada poprzedzić przypomnieniem, że charakter władania Skarbu Państwa nieruchomością objętą wnioskiem do czasu wydania decyzji przywracającej jej posiadanie na rzecz B.D. nie budził wątpliwości. Zgodnie bowiem z jednolitym i utrwalonym stanowiskiem
Sądu Najwyższego, władanie przez Skarb Państwa nieruchomością w związku z wykonywaniem zarządu państwowego
na podstawie przepisów ustawy o majątkach opuszczonych i porzuconych oraz dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie ma charakteru władania właścicielskiego; nie może być więc kwalifikowane jako posiadanie samoistne
prowadzące do zasiedzenia (zob. m.in. uchwała Izby Cywilnej z dnia 24 maja 1955 r., 1 CO 9/56, OSN 1957, nr 1, poz.
1 oraz postanowienia: z dnia 24 maja 2005 r. V CK 664/04, i z dnia 18 grudnia 2008 r. III CSK 208/08). Zasadnicza
rozbieżność stanowisk wnioskodawcy i skarżących uczestników postępowania zarysowała się natomiast co do tego, czy
w okolicznościach niniejszej sprawy władanie Skarbu Państwa, odznaczające się takimi cechami, uległo przekształceniu
w posiadanie samoistne.
Skuteczne przekształcenie dzierżenia w posiadanie, podobnie posiadania zależnego w posiadanie samoistne, wymaga
zamanifestowania przez władającego faktycznie rzeczą woli dokonania zmiany charakteru dotychczasowego władania w
sposób dostrzegalny dla otoczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 1971 r., III CRN 516/70,
OSPiKA 1971, nr 11, poz. 207, z dnia 29 września 2004 r., II CK 550/03 i z dnia 26 marca 2010 r., III CSK 174/09).
Zmiana dzierżenia nieruchomości przez wnioskodawcę w posiadanie mogła nastąpić w związku z przywróceniem posiadania nieruchomości przez organ zarządzający majątkiem opuszczonym na podstawie art. 19 w związku z art. 15 ust.
1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (zob. postanowienia Sądu najwyższego: z dnia 4 stycznia 1966 r.,
III CR 164/65, z dnia 14 czerwca 1996 r., II CRN 15.96 i z dnia 30 czerwca 2011 r., III CSK 1/11). Ciężar wykazania tej
okoliczności - wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Okręgowego - spoczywał jednak na wnioskodawcy. Domniemanie przewidziane w art. 339 KC działa na rzecz posiadacza rzeczy. Wnioskodawca, chcą skorzystać z tego domniemania,
winien zatem udowodnić fakt, że jego dotychczasowe władanie nieruchomością, mające postać dzierżenia, przeobraziło
się w posiadanie w rozumieniu art. 298 PrRzecz a później art. 336 KC (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18
grudnia 2008 r., III CSK 208/08 i z dnia 4 kwietnia 212 r., I CSK 360/11 - oraz z dnia 16 stycznia 2009 r., III CSK 230/08).
Sąd Okręgowy, prezentując błędne zapatrywanie co do rozkładu ciężaru dowodu, wskazał jednocześnie na okoliczności
pozwalające - w jego ocenie - uznać, że wnioskodawca w dostateczny sposób zamanifestował zmianę charakteru władania
nieruchomością. Przesłanki te - co trafnie zarzucili skarżący - wniosku tego nie usprawiedliwiają.
Wykonywanie przez wnioskodawcę remontów budynku znajdującego się na spornej nieruchomości, nie może być poczytywane za przejaw woli zmiany charakteru władania tą nieruchomością. Wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu kosztów poniesienia tych remontów zostały wszakże zabezpieczone hipoteką na przedmiotowej nieruchomości. Wprawdzie
art. 9 ustawy o remontach i odbudowie przewidywał obowiązek zabezpieczenia tych wierzytelności hipoteką, jednakże na co wskazuje art. 1 tej regulacji - w odniesieniu do budynków stanowiących własność osób fizycznych, podlegających
publicznej gospodarce lokalami. Przytoczone unormowania wskazują zatem jednoznacznie na władanie Skarbu Państwa
6