będącym uczestnikami postępowania przybycie do Polski celem objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie, nie
stanowiły siły wyższej skutkującej zawieszeniem biegu terminu zasiedzenia;
- art. 328 § 2 w związku z art. 516, art. 382, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 KPC przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego
postanowienia podstawy jego faktycznej mimo dokonania zmiany orzeczenia Sądu pierwszej instancji oraz niewyjaśnienie
przyczyn: oparcia rozstrzygnięcia na domniemaniu samoistności posiadania, niedostrzeżenia w fakcie zerwania stosunków
dyplomatycznych między PRL a Izraelem znamion siły wyższej w rozumieniu art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 KC.
oraz przyjęcia, że B. D., która nabyła spadek po współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości uznanych za zmarłych
była w 1948 r jednym ze współwłaścicieli tej nieruchomości.
Uczestnik R. D. również oparł skargę kasacyjną na obu podstawach, zarzucając naruszenie:
- art. 339 w związku z art. 336 KC oraz art. 298 w związku z art. 296 § 1 prz. rzecz. przez niewłaściwe zastosowanie
wskutek uznania, że: wydanie decyzji o przywróceniu posiadania na rzecz właściciela i brak fizycznego objęcia przez
właściciela nieruchomości spowodowały automatycznie przekształcenie władania nieruchomością przez Skarb Państwa
w posiadanie samoistne; brak decyzji o powierzeniu nieruchomości w zarząd jest okolicznością świadczącą o tym, iż nie
podlegała ona zarządowi państwowemu oraz że do władania nieruchomością przez Skarb Państwa stosuje się domniemanie samoistności posiadania;
- art. 336 KC przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dokonanie wpisów hipotek na rzecz Skarbu Państwa
na nieruchomości na zabezpieczenie roszczeń o zwrot kosztów remontów nie wyłącza posiadania samoistnego tej nieruchomości;
- art. 121 pkt 4 KC w brzmieniu sprzed 1 października 1990 r. w związku z art. 175 KC. przez niewłaściwe zastosowanie
i przyjęcie, że w okresie od dnia 16 września 1948 r. do dnia 31 grudnia 1989 r. mógł rozpocząć się - na rzecz Skarbu
Państwa - bieg terminu zasiedzenia przeciwko Żydom mieszkającym poza Polską;
- art. 172 § 1 i 2 KC w brzmieniu sprzed dnia 1 października 1990 r. w związku z art. 50 1 i 2 PrRzecz w związku z
art. XLI § 1 PWKC i art. 336 KC przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zachowanie Skarbu Państwa, w ramach
gospodarowania przedmiotowa nieruchomością po dniu 15 września 1948 r., było przejawem władania właścicielskiego
prowadzącego do zasiedzenia;
- przepisów okólnika Prezydenta Miasta K. z dnia 12 kwietnia 1950 r. o przejmowaniu przez Zarząd Nieruchomości
Miejskich w czasową administrację nieruchomości opuszczonych po wojnie przez ich niezastosowanie i pominięcie, że
intencją władz miejskich było przejmowanie wymienionych nieruchomości w administrację w oparciu o konstrukcję prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia;
- art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 55 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, ze zm.) przez ich niezastosowanie
i przyjęcie, że B. D. opuściła Polskę z nieznanych powodów oraz
- art. 328 § 2 w związku z art. 516, art. 382, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 KPC przez pominięcie przez Sąd Okręgowy podstaw
faktycznych wydanego orzeczenia mimo dokonania zmiany orzeczenia Sądu pierwszej instancji.
Skarżący, powołując się na tak ujęte podstawy kasacyjne, wnieśli o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania bądź też o uchylenie tego orzeczenia i oddalenie apelacji.
Wnioskodawca zastąpiony przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa i uczestniczka postepowania Gmina Miejska K.
wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty podniesione w skargach kasacyjnych ogniskowały się wokół dwóch zasadniczych kwestii. Po pierwsze, zmierzały
do podważenia stanowiska Sądu Okręgowego wskazującego na władanie właścicielskie Skarbu Państwa nieruchomością
będącą przedmiotem postepowania w okresie zapoczątkowanym wydaniem decyzji z dnia 26 sierpnia 1948 r., przywracającej posiadanie tej nieruchomości na rzecz B. D. - poprzedniczki prawnej skarżących. Po wtóre, miały na celu - na wypadek uznania tego stanowiska za prawidłowe - wykazanie bezzasadności zapatrywania, że w okolicznościach sprawy bieg
zasiedzenia nie uległ zawieszeniu z powodu siły wyższej, o której mowa w art. 121 pkt 4 KPC. Ocena zasadności skarg
kasacyjnych wymaga zatem w pierwszym rzędzie przesądzenia charakteru władania przez wnioskodawcę nieruchomością
objętą zgłoszonym przez niego żądaniem; zawieszenie biegu zasiedzenia wchodzi bowiem w rachubę tylko w przypadku
posiadania mogącego prowadzić do zasiedzenia, a więc posiadania samoistnego. Zbieżność konstrukcji zarzutów obu
skarg kasacyjnych pozwała na ich łączne rozważenie.
5